เดิมบ้านท่านาจันทร์แห่งนี้เป็นทุ่งนาที่อุดมสมบูรณ์ และเป็นที่ราบลุ่ม เหมาะแก่การทำนา ประชากรโดยส่วนใหญ่เป็นชาวบ้านที่มาจากหมู่ 1 บ้านเชียงคาน และชาวลาวบางส่วน รวมถึงผู้คนต่างจังหวัด เช่น ขอนแก่น ชัยภูมิ ร้อยเอ็ด ฯลฯ และจังหวัดอื่น ๆ ที่เข้ามาทำงานรับจ้าง ทำงานโรงเลื่อยจักร สยามพนาพรรณ ซึ่งมากันเป็นครอบครัว เสมือนการอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐาน

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2539 ชาวบ้านจึงขอแยกหมู่บ้านออกจากหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 ตำบลเชียงคาน มาเป็นหมู่ที่ 6 และได้ตั้งชื่อว่า "บ้านท่านาจันทร์" ในอดีตมีชนกลุ่มหนึ่งอพยพมาจากเมืองล้านช้าง ได้รวมตัวกันทำแพและเรือเพื่อใช้ล่องมาตามลำน้ำโขง และเดินทางมาเรื่อย ๆ จนได้มีการกระจายตั้งถิ่นฐานอยู่ทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขง ตั้งแต่บริเวณผาลาด บ้านปากพาง บ้านแตกแดด และเมืองสานะคาม (ปัจจุบันอยู่ใน สปป.ลาว) ส่วนกลุ่มที่อยู่ฝั่งขวาของแม่น้ำโขงก็ตั้งบ้านเรือนขึ้น เช่น บ้านท่าดีหมี บ้านนาจาน บ้านคกงิ้ว และบ้านคกมาด

ต่อมาได้มีการตั้งหลักแหล่งที่บริเวณชุมชนคุ้มวัดป่ากลางในปัจจุบัน ซึ่งเป็นพื้นที่เหมาะแก่การประกอบอาชีพ ทั้งการสัญจรทางน้ำ การประมง และการทำการเกษตร โดยเฉพาะพื้นที่ นาจันทร์ ซึ่งเป็นที่ราบลุ่มอุดมสมบูรณ์ มีห้วยเป็นแหล่งน้ำหลัก พร้อมทั้งหนองน้ำสำคัญอีกหลายแห่ง เช่น หนองจานโตน หนองชุมแสง หนองเต่า และหนองเค้า

ต่อมาประเทศลาวได้แบ่งการปกครองออกเป็นสองฝ่าย ได้แก่ เขตปกครองหลวงพระบาง และเขตปกครองนครหลวงเวียงจันทน์ โดยในการเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้เกิดการอพยพครั้งใหญ่ ทำให้ชาวเวียงจันทน์จำนวนมากล่องเรือ และเดินเท้าขึ้นมาทางเหนือ จนถึงเมืองสานะคาม ก่อนกระจายตัวตั้งถิ่นฐานตามริมโขง ทั้งฝั่งซ้ายและฝั่งขวา เช่น บ้านหาดคัมภีร์ บ้านสงาว บ้านปากชม และบ้านผาแบ่น และมีชาวหลวงพระบางเป็นบางส่วน ได้มาตั้งถิ่นฐานรวมกับชุมชนบ้านท่านาจันทร์ เมื่อชุมชนมีขนาดใหญ่ขึ้น ชาวบ้านก็ต่างแยกย้ายกันไปตั้งบ้านเรือนเพื่อประกอบอาชีพ ในทางทิศตะวันออกถึงบ้านน้อยหาดพรม และทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือถึงบ้านโพนในปัจจุบัน

เมื่อ พ.ศ. 2450 พระยาศรีอัคฮาด (ทองดี ศรีประเสริฐ) ให้ชุมชนบริเวณนี้พัฒนาเป็นเมืองและเป็นอำเภอในช่วงนั้น ชุมชนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง (บริเวณเมืองสานะคาม สปป.ลาว) ได้อพยพข้ามมายังฝั่งขวาซึ่งเป็นพื้นที่บ้านท่านาจันทร์ ทำให้มีประชากรเพิ่มขึ้น

ต่อมาใน พ.ศ. 2452 พระยาศรีอัคฮาดได้ตั้งชื่อชุมชนแห่งนี้ว่า เมืองเชียงคาน (อำเภอเชียงคาน) ทำให้ชื่อ "บ้านท่านาจันทร์" ค่อย ๆ กลายเป็นเพียงตำนานในช่วงเวลาหนึ่ง จนกระทั่งอำเภอเชียงคานเติบโต มีหลายตำบล จึงแยกการปกครองออกเป็นกิ่งอำเภอปากชมในเวลาต่อมา 

ภายหลัง เมื่อประชากรขยายตัวมากขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ทุ่งนาจันทร์ ผู้ใหญ่บ้านในขณะนั้น ได้พิจารณาให้มีการแบ่งเขตหมู่บ้านใหม่ จากเรื่องเล่าต่อกันมาหลายช่วงรุ่น และมีหลักฐานจากการอยู่อาศัยจริง จึงได้จัดตั้งหมู่บ้านใหม่ และกลับมาใช้ชื่อว่า "บ้านท่านาจันทร์" อีกครั้ง

บ้านท่านาจันทร์ มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขา ที่ราบเชิงเขาและที่ราบลุ่ม ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลเชียงคาน โดยมีอาณาเขตติดกับพื้นที่ใกล้เคียง ดังนี้

• ทิศเหนือ จรด แม่น้ำโขง (สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว)
• ทิศใต้ จรด ตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน
• ทิศตะวันออก จรด ตำบลบุฮม อำเภอเชียงคาน
• ทิศตะวันตก จรด ตำบลปากตม อำเภอเชียงคาน

ลักษณะภูมิอากาศ สภาพพื้นที่โดยส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงส่งผลให้อุณหภูมิมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ในช่วงฤดูร้อนจะร้อนมากจนถึง 43.5 องศาเซลเซียส ฤดูหนาวมีอากาศหนาวจัด ในบางปีอุณหภูมิลดลงถึง -1 ถึง -3 องศาเซลเซียส และในฤดูฝนจะมีฝนตกชุกพอประมาณ 

ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ โดยแหล่งน้ำของชุมชนบ้านท่านาจันทร์ มีแม่น้ำโขงไหลผ่าน ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญต่อการดำรงชีวิตและวิถีชีวิตของคนในชุมชน และยังมีแหล่งน้ำสำคัญ 3 สาย ได้แก่ ห้วยหย่อง ห้วยอีเลิศ และน้ำฮวย และมีฝายน้ำล้น 2 แห่ง ที่ช่วยกักเก็บน้ำตลอดปี 

ระบบบริการพื้นฐาน บ้านท่านาจันทร์ ปัจจุบันมีไฟฟ้าใช้ทุกครัวเรือน และการประปามีน้ำใช้ครอบคลุมทุกหลังคาเรือน

ข้อมูลจากสำนักบริหารการทะเบียน สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) กรมการปกครอง ณ เดือนพฤศจิกายน 2568 รายงานว่า บ้านท่านาจันทร์ หมู่ที่ 6 มีจำนวนประชากรทั้งหมด 1,228 คน โดยจำแนกเป็นเพศชาย 625 คน เพศหญิง 603 คน และมีจำนวนครัวเรือนทั้งหมด 809 ครัวเรือน 

ประชากรบ้านท่านาจันทร์ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก เช่น ทำนา ทำสวน และอาชีพเสริม อย่างการปลูกพืชฤดูแล้ง ค้าขาย เลี้ยงสัตว์ เป็นต้น โดยภายในชุมชนมีกลุ่มอาชีพ ได้แก่ กลุ่มเลี้ยงโคพื้นเมือง หมู่ที่ 6

บ้านท่านาจันทร์ ซึ่งอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเชียงคาน มีการจัดงานเทศกาลและประเพณีที่สำคัญซึ่งได้รับการอนุรักษ์และสืบสานมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ได้แก่ 

• ประเพณีขึ้นปีใหม่ จัดขึ้นในช่วงเดือนมกราคม
• ประเพณีงานออกพรรษา พื้นที่อำเภอเชียงคาน จัดขึ้นในช่วงเดือนมีนาคม
• ประเพณีงานสงกรานต์ ที่แก่งคุดคู้ จัดขึ้นในช่วงเดือนเมษายน
• ประเพณีลอยกระทง จัดขึ้นในช่วงเดือนตุลาคม หรือพฤศจิกายน

ทุนทางวัฒนธรรม 

วัดภูช้างน้อย สร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2500 โดยวัดแห่งนี้ไม่เพียงแต่มีความสำคัญในฐานะศูนย์กลางทางศาสนาและแหล่งรวมจิตใจของชุมชน แต่ยังเป็นจุดชมวิวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของจังหวัดเลย โดยสามารถมองเห็นทัศนียภาพโดยรอบตัวเมืองเชียงคาน รวมถึงแม่น้ำโขงได้อย่างชัดเจน

นอกจากนี้ ภายในวัดภูช้างน้อยยังมีทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญ คือ พระพุทธศากยมุณีศรีเชียงคาน ที่ประดิษฐานอยู่บนยอดภูช้างน้อย และเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวบ้านในพื้นที่ เนื่องด้วยบริบททางภูมิศาสตร์ของอำเภอเชียงคานที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง วัดภูช้างน้อยแห่งนี้จึงมีสัญลักษณ์ที่สะท้อนความเชื่อและวัฒนธรรมท้องถิ่น คือ พระยานาค ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับศาสนา ความเชื่อ และวิถีชีวิตของคนในชุมชนเข้าด้วยกัน

ทุนทางทรัพยากรธรรมชาติ

แม่น้ำโขง โดยบ้านท่านาจันทร์ หมู่ที่ 6 ตำบลเชียงคาน เป็นชุมชนที่มีแม่น้ำโขงไหลผ่าน ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อชุมชนในหลายด้าน แม่น้ำโขงเอื้อประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน และเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของคนในพื้นที่ นอกจากนี้ชุมชนยังมีแหล่งน้ำสำคัญ 3 สาย ได้แก่ ห้วยหย่อง ห้วยอีเลิศ และน้ำฮวย และมีฝายน้ำล้น 2 แห่ง ที่ช่วยกักเก็บน้ำตลอดปี

ประชากรบ้านท่านาจันทร์โดยส่วนใหญ่ใช้ภาษาท้องถิ่น คือ ภาษาไทยเลย ในการสื่อสารกันภายในชุมชน

สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. (2568). สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร(รายเดือน). สืบค้นเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2568, จาก https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/

องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงคาน. (ม.ป.ป.). ประวัติและข้อมูลสภาพทั่วไป. สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568, จาก https://chiangkan.go.th/

องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงคาน. (2565). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนา (พ.ศ.2562-2565). สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568, จาก https://paktom.go.th/upload/documents_file/

องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงคาน. (ม.ป.ป.). ฐานข้อมูลภูมิปัญญา. สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568, จาก https://chiangkan.go.th/public/list/data/

อุ้มสี. (3 พฤษภาคม 2563). วัดภูช้างน้อย อ.เชียงคาน จ.เลย. สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568, จาก https://www.bloggang.com/

GOTOเลย (บก.). (ม.ป.ป.). บ้านท่านาจันทร์. สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568, จาก https://www.gotoloei.com/