"บ้านท่าอิฐ" ในตำบลบางพระ จังหวัดฉะเชิงเทรา มีประวัติความเป็นมาที่น่าสนใจและผูกพันกับเส้นทางคมนาคมทางน้ำมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ตามตำนานเล่าขานสืบต่อกันมาว่า ในยุคที่เริ่มมีการก่อสร้างกำแพงเมืองแปดริ้ว ได้มีกลุ่มพ่อค้าล่องเรือขนส่งอิฐมอญมาตามลำน้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำบางปะกงเพื่อนำมาใช้เป็นวัสดุหลักในการก่อสร้าง โดยเรือเหล่านี้ได้ล่องมาพักจอดขึ้นฝั่งที่บริเวณท่าน้ำของวัดประจำชุมชน

ด้วยภาพจำของขบวนเรือขนอิฐที่มาพักจอดอยู่อย่างต่อเนื่อง ชาวบ้านในสมัยนั้นจึงพากันเรียกขานสถานที่แห่งนี้ว่า "วัดท่าอิฐ" และส่งผลให้พื้นที่โดยรอบถูกเรียกชื่อตามต่อกันมาว่า "บ้านท่าอิฐ" จนถึงปัจจุบัน ชื่อนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่ชื่อเรียกหมู่บ้าน แต่ยังเป็นหลักฐานที่สะท้อนถึงบทบาทสำคัญของชุมชนในฐานะจุดยุทธศาสตร์และท่าขนส่งสินค้าทางเรือที่มีมาอย่างยาวนานในประวัติศาสตร์ของฉะเชิงเทรา

สภาพแวดล้อมชุมชน บ้านท่าอิฐ หมู่ที่ 2 ตั้งอยู่บนพื้นที่ราบลุ่มอันอุดมสมบูรณ์ริมฝั่งแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นชัยภูมิที่เหมาะสมต่อการตั้งถิ่นฐาน ภายในพื้นที่มีโครงข่ายทางธรรมชาติที่สำคัญอย่างลำคลองหลายสายที่ไหลผ่านชุมชน โดยมีคลองสายหลักคือ คลองบางพระ และ คลองนา ที่ช่วยกระจายความชุ่มชื้นไปทั่วบริเวณ

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง แม่น้ำบางปะกง ถือเป็นหัวใจสำคัญในการดำเนินชีวิตของคนในหมู่บ้าน ทั้งใช้ในการอุปโภคบริโภค และเป็นแหล่งน้ำหลักสำหรับการประกอบอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นการทำสวน การเลี้ยงสัตว์ และการทำเกษตรกรรมที่สร้างรายได้ให้แก่ชาวบ้านมาอย่างช้านาน

บ้านท่าอิฐ หมู่ที่ 2 ตั้งอยู่เขตการปกครองขององค์การบริหารส่วนตำบลบางพระ จากรายงานสถิติจำนวนประชากรและรายงานสถิติจำนวนบ้าน ตามหลักฐานทะเบียนราษฎร์ ณ เดือน กันยายน พ.ศ. 2562 โดยมีจำนวนประชากรรวม 665 คน จำแนกเป็นเพศชาย 304 คน และเพศหญิง 361 คน และมีจำนวนครัวเรือนทั้งหมด 372 ครัวเรือน ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม

ประชากรส่วนใหญ่ในบ้านท่าอิฐยังคงรักษาพื้นฐานอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ทั้งการทำสวนและเลี้ยงสัตว์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่นำไปสู่การรวมตัวกันอย่างเข้มแข็งของคนในพื้นที่จนเกิดเป็น องค์กรชุมชน ที่ร่วมกันบริหารจัดการการท่องเที่ยวและสร้างรายได้หมุนเวียน

1.การรวมกลุ่มอาชีพและสินค้าชุมชน ชาวบ้านท่าอิฐและชุมชนใกล้เคียงได้รวมตัวกันภายใต้โครงการ ตลาดชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี โดยเน้นหลักการ "ปลูกเอง ทำเอง ขายเอง" นำผลผลิตจากการทำเกษตรและงานฝีมือมาแปรรูปเป็นสินค้าคุณภาพ เช่น ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว เสื้อมัดย้อมจากลูกจาก ตะกร้าสาน รวมถึงอาหารคาวหวานและพืชผักสวนครัว ซึ่งช่วยสร้างเอกลักษณ์และเพิ่มมูลค่าให้กับทรัพยากรในท้องถิ่น

2.ตลาดนัดคนไทยยิ้มได้ (ตลาด 3 อิ่ม) จากความร่วมมือระหว่างผู้นำชุมชนและชาวบ้าน ทำให้เกิดกลุ่มการจัดการท่องเที่ยวที่โดดเด่นในชื่อ "ตลาด 3 อิ่ม" ซึ่งเป็นโมเดลการสร้างรายได้ที่เชื่อมโยงความศรัทธาเข้ากับวิถีชีวิต ประกอบด้วย

• อิ่มบุญ การจัดการพื้นที่รอบวัดไชยภูมิธาราม (วัดท่าอิฐ) ให้พุทธศาสนิกชนได้สักการะหลวงพ่อสมปรารถนา
• อิ่มท้อง กลุ่มจำหน่ายอาหารและสินค้า OTOP ของดีขึ้นชื่อในราคาที่เป็นกันเอง
• อิ่มใจ การสร้างความประทับใจผ่านการต้อนรับที่เป็นมิตรและการบริการที่สะท้อนเสน่ห์ของชุมชน

การโครงสร้างการทำงานเช่นนี้ไม่เพียงแต่ทำให้ชาวบ้านมีอาชีพเสริมที่มั่นคง แต่ยังทำให้บ้านท่าอิฐกลายเป็นชุมชนเข้มแข็งที่มีระบบจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน

บ้านท่าอิฐมีงานประเพณีและงานประจำปี คือ งานประจำปีวัดไชยภูมิทาราม (ท่าอิฐ) ซึ่งจัดขึ้นทุกปี 

วัดไชยภูมิธาราม หรือ วัดท่าอิฐ เปรียบเสมือนสมบัติทางวัฒนธรรมที่มีค่าที่สุดของชาวตำบลบางพระ โดยเป็นวัดเก่าแก่ที่มีประวัติยาวนานมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย หรือช่วงปี พ.ศ. 2300 ความน่าสนใจของที่นี่คือมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เป็นข้อความแกะสลักบนไม้ที่ผนังกุฏิวัด ซึ่งบันทึกไว้ว่าในปี พ.ศ. 2427 ชาวมอญที่มาอาศัยอยู่และประกอบอาชีพเผาอิฐขายริมน้ำบางปะกง ได้ร่วมใจกันบูรณะและขยายอุโบสถให้ใหญ่ขึ้น จนกลายเป็นที่มาของชื่อ "วัดท่าอิฐ" ที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตดั้งเดิมของบรรพบุรุษในย่านนี้

ในปัจจุบัน วัดแห่งนี้ยังคงเป็นศูนย์กลางในการประกอบพิธีกรรมและงานประเพณีท้องถิ่นของชาวบ้าน โดยมี พระอธิการทองหยิบ ปญญาปยุตโต เป็นเจ้าอาวาสผู้ปกครอง สิ่งที่แสดงถึงความผูกพันระหว่างวัดกับชุมชนได้อย่างชัดเจนคือความเชื่อและความศรัทธาที่มีต่อ หลวงพ่อเผ็ง อดีตเจ้าอาวาส ซึ่งชาวบ้านมักมาขอพรให้หายจากโรคภัยไข้เจ็บ และนิยมแก้บนด้วย แกงบวน ซึ่งเป็นอาหารพื้นถิ่น รวมถึงกระดานหมากรุกตามความเชื่อโบราณ

นอกจากนี้ ภายในวัดยังมี หลวงพ่อสมปรารถนา พระพุทธรูปปางมารวิชัยองค์ใหญ่ริมน้ำ ซึ่งมีความพิเศษตรงที่เป็นพระพุทธรูปที่เกิดจากแรงกายแรงใจของชาวบ้านที่ช่วยกันแบกปูนขึ้นไปก่อสร้างด้วยตัวเอง และยังมี ศาลหลวงปู่กุมภัณฑ์ หรือจระเข้ยักษ์ที่ชาวบ้านเชื่อว่าคอยปกปักรักษาลูกหลานในชุมชน สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องเหนือธรรมชาติ แต่เป็นต้นทุนทางจิตใจที่หล่อหลอมให้ชาวบ้านท่าอิฐมีความสามัคคีและหวงแหนในวัฒนธรรมของตนเองมาจนถึงทุกวันนี้

วิกิพีเดีย. (2568). วัดไชยภูมิธาราม. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/ 

ชวลิต ด้วงเงิน. (25 ตุลาคม 2564). 'ตลาด3อิ่ม'บ้านท่าอิฐชวน'ชม-ชิม-ช็อป' พช.แปดริ้วจัดให้ชุมชนOTOPนวัตวิถี. อินนิวส์ ออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://innews.news/

องค์การบริหารส่วนตำบลบางพระ. (2564). ข้อมูลสภาพทั่วไป. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://bangphra.go.th/public/

องค์การบริหารส่วนตำบลบางพระ. (2564). ข้อมูลหมู่บ้าน. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://bangphra.go.th/public/