ชุมชนบ้านน้ำใส ตั้งอยู่หมู่ที่ 11 ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นชุมชนขนาดเล็กที่จัดตั้งขึ้นใหม่ โดยแยกการปกครองออกจากหมู่ที่ 5 ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2538 ลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นหนองน้ำสลับกับเนินเขา และมีหนองน้ำขนาดใหญ่อยู่บริเวณกลางหมู่บ้าน ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า "หนองน้ำใส" อันเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้านว่า "บ้านน้ำใส" ที่ใช้เรียกขานมาจนถึงปัจจุบัน มีผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้นำท้องถิ่น โดยนายสุทิน ศรีคงรักษ์ เป็นผู้ดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านคนแรกของชุมชนบ้านน้ำใส

บ้านน้ำใส ตั้งอยู่หมู่ที่ 11 ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี อยู่ในเขตการปกครองขององค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งเบญจา ลักษณะภูมิประเทศของชุมชนเป็นพื้นที่ราบสลับกับเนินสูง และมีพื้นที่ดอนที่สลับซับซ้อนกระจายอยู่โดยรอบอาณาเขตโดยรอบ ดังนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลเขาแก้ว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลคลองพลู อำเภอเขาคิชฌกูฏ ตำบลเขาบายศรี ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี
• ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าใหม่ ตำบลวังโตนด อำเภอนายายอาม จังหวัดจันทบุรี
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลวังโตนด ตำบลวังใหม่ อำเภอนายายอาม จังหวัดจันทบุรี ติดต่อกับตำบลเขาแก้ว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี

ลักษณะภูมิอากาศของพื้นที่เป็นแบบมรสุมเขตร้อน โดยสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ฤดู ดังนี้

• ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์ ถึง ต้นเดือนเมษายน มีระยะเวลาประมาณ 3 เดือน โดยในช่วงปลายเดือนเมษายน ถึง ต้นเดือนพฤษภาคมจะมีสภาพอากาศร้อนจัดเป็นพิเศษ
• ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ถึง เดือนตุลาคม มีระยะเวลาประมาณ 6 เดือน โดยมีปริมาณฝนตกเฉลี่ยสูงสุดในช่วงเดือนมิถุนายน
• ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ถึง เดือนกุมภาพันธ์ มีระยะเวลาประมาณ 3 เดือน โดยในช่วงเดือนมกราคมจะมีอุณหภูมิเฉลี่ยต่ำที่สุดของปี

ชุมชนบ้านน้ำใสใช้ไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค โดยอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานหน่วยบริการไฟฟ้าหนองคล้า ซึ่งตั้งอยู่หมู่ที่ 3 ในเขตเทศบาล

ชุมชนบ้านน้ำใส โดยสถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) สำนักบริหารการทะเบียน กรมปกครอง รายงานจำนวนประชากร หมู่ที่ 11 บ้านน้ำใส ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี มีจำนวนประชากรทั้งหมด 867 คน โดยแยกเป็นประชากรชาย 422 คน ประชากรหญิง 445 คน จำนวนหลังคาเรือนทั้งหมด 353 หลังคาเรือน (ข้อมูลเดือนพฤศจิกายน 2568)

ชาวบ้านส่วนใหญ่ซึ่งเป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง โดยมีลักษณะการทำเกษตรแบบผสมผสาน ซึ่งอาชีพของชาวบ้านทำสวน ได้แก่ การทำสวนผลไม้ เช่น สวนทุเรียน สวนเงาะ รวมถึงการปลูกยางพาราและพริกไทย  ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของพื้นที่

กลุ่มชุมชนบ้านน้ำใสประกอบด้วยกลุ่มอาชีพและกลุ่มกิจกรรมที่มีบทบาทในการส่งเสริมเศรษฐกิจและการสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน โดยสามารถจำแนกได้ ดังนี้

• กลุ่มผลิตภัณฑ์ชุมชน ชุมชนมีการส่งเสริมการผลิตและการแปรรูปสินค้าเกษตรเพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน เช่น การผลิตผักและผลไม้ปลอดสารพิษ รวมถึงการผลิตพริกไทยแห้งพันธุ์ซาราวัก ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ของชุมชนยังสามารถจำหน่ายให้แก่นักท่องเที่ยวหรือหน่วยงานต่าง ๆ ในฐานะของฝากและของที่ระลึกจากชุมชนได้
• กลุ่มจักสานของชาวบ้านน้ำใส เป็นกลุ่มที่รวมตัวกันของคนในชุมชนในการผลิตงานจักสานจากวัสดุธรรมชาติ โดยอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมา เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ในครัวเรือนและสินค้าหัตถกรรม ซึ่งนอกจากจะเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาพื้นบ้านแล้ว ยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการสร้างรายได้เสริมให้แก่สมาชิกในชุมชน

กำลังอยู่ระหว่างจัดทำข้อมูล

กำลังอยู่ระหว่างจัดทำข้อมูล

แหล่งทรัพยากรธรรมชาติ

หมู่บ้านน้ำใสมีลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่มต่อเนื่องกับบริเวณป่าเขา ทำให้ระบบนิเวศภายในพื้นที่มีความหลากหลายและอุดมสมบูรณ์ อีกทั้งยังมีคลองไหลผ่านกลางหมู่บ้าน ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่เอื้อต่อการประกอบอาชีพด้านการเกษตร รวมถึงการปลูกพืชเศรษฐกิจประจำถิ่น นอกจากนี้ สภาพแวดล้อมดังกล่าวยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์หลากชนิดและเป็นแหล่งทรัพยากรที่ชุมชนนำมาใช้ประโยชน์

• ศูนย์เรียนรู้บ้านน้ำใส ชาวบ้านได้ดำเนินภารกิจตามแนวทางพระราชดำริ 10 กิจกรรม โดยหมู่บ้านน้ำใสได้ดำเนินการพัฒนาชุมชนมาอย่างต่อเนื่องโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในหมู่บ้าน ผ่านเวทีประชาคมเพื่อสร้างการเรียนรู้ร่วมกันของคนในหมู่บ้านเป็นหลักผ่านแกนนำที่สำคัญของหมู่บ้านอย่างคณะกรรมการหมู่บ้านร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชนภาคีเครือข่ายการพัฒนาต่าง ๆ ส่งผลให้บ้านน้ำใสได้รับการยกย่องเป็นชุมชนต้นแบบตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงประจำจังหวัดจันทบุรี 
• ต้นแบบหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านมีแหล่งเรียนรู้ด้านสวนเกษตรที่เปิดให้หน่วยงานและนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมชมและสัมผัสวิถีชีวิตของชุมชน โดยเป็นพื้นที่เกษตรกรรมแบบผสมผสาน ประกอบด้วยนาข้าว สวนผลไม้ และพืชพื้นเมือง เช่น ใบแต้ว ผักกูด และผักหวาน ทั้งนี้ เพื่อให้ผู้มาเยือนได้เรียนรู้และเห็นถึงรูปแบบการดำรงชีวิตและการพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติของชาวบ้านอย่างยั่งยืน 

ทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาพื้นบ้าน 

• วัดสะพานเลือก ซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระนอนขนาดใหญ่ (พระนอนในร่ม) และอาคารสัจจะเที่ยงธรรม (เจ้าอาวาสนอนในเมน)  โดยเป็นสถานที่สำคัญที่นักท่องเที่ยวหรือหน่วยงานจะได้ศึกษาและเรียนรู้ อีกทั้งยังทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมจิตใจและเป็นสถาบันทางศาสนาที่สำคัญของชุมชน
• กลุ่มศิลปหัตถกรรมตอกภาพ ลูกโลก และพวงมโหตร การอนุรักษ์งานหัตถกรรมชาวบ้านในชุมชนจะอนุรักษ์งานหัตถกรรมต่าง ๆ เพื่อตกแต่งสถานที่ ทั้งวัดและบ้านเรือน เมื่อมีงานบุญ หรืองานรื่นเริงต่างๆ โดยใช้ "กระดาษว่าว" วัสดุที่ไม่มีสารเคมีเจือปน โดยช่างฝีมือประจำชุมชน
• อาหารพื้นบ้าน ของชุมชนบ้านน้ำใสสะท้อนถึงภูมิปัญญาและวิถีชีวิตที่ผูกพันกับทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น โดยมีเมนูอาหารพื้นบ้านที่สำคัญ เช่น น้ำพริกกะปิ สลัดขน เห็ดสะแกง เห็ดสะเหม็ด และแกงส้มใบแต้ว ซึ่งเป็นอาหารที่ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติในพื้นที่และมีการสืบทอดวิธีการปรุงจากรุ่นสู่รุ่น อันเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมด้านอาหารของชุมชน

กำลังอยู่ระหว่างจัดทำข้อมูล

ด้านเศรษฐกิจ:

ชุมชนบ้านน้ำใสได้พัฒนาบทบาทจากการเป็นชุมชนท้องถิ่นไปสู่การเป็นพื้นที่แห่งการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ โดยมีการบูรณาการความร่วมมือกับองค์กรทั้งภาครัฐและภาคเอกชนในการเข้ามาศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ในหลากหลายมิติ อาทิ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน การบริหารจัดการชุมชน และกระบวนการเรียนรู้ด้านต่าง ๆ นอกจากนี้ ชุมชนยังเปิดเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและการส่งเสริมกลุ่มอาชีพควบคู่กับการเข้าร่วมกิจกรรมร่วมกับหน่วยงานและชุมชนเครือข่ายอื่น ๆ เพื่อสนับสนุนและผลักดันให้ชุมชนบ้านน้ำใสมีศักยภาพในการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการเปลี่ยนแปลงและการปรับตัวของชุมชนในเชิงโครงสร้างและการจัดการอย่างเป็นระบบ

กำลังอยู่ระหว่างจัดทำข้อมูล

พงษ์เสฐียร เหลืองอลงกต และ นิภา นภาเศรษฐ์. (2559). การดำเนินงานพัฒนาชุมชนของชุนบ้านน้ำใส ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 12(2), จาก https://opac1.lib.buu.ac.th/

องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งเบญจา. (ม.ป.ป.). ข้อมูลสำนักงาน. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568, http://www.tungbenja.go.th/general1.php

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี. (ม.ป.ป.). OTOP นวัตวิถี บ้านน้ำใส หมู่11 ตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch 

all about thailand. (ม.ป.ป.). ท่องเที่ยวชุมชน OTOP นวัตวิถี จังหวัดจันทบุรี. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568, จาก http://www.allaboutthailand2018.com/