จากการค้นพบทางโบราณคดี มีหลักฐานยืนยันว่า เมื่อประมาณ 3,000 ปีมาแล้ว ดินแดนอันเป็นที่ตั้งของท้องถิ่นตำบลชีทวนนี้ เคยเป็นที่อยู่อาศัยของผู้คนยุคสมัยเจนละ ซึ่งอาณาจักรเจนละเคยมีศูนย์กลางอำนาจอยู่บริเวณรอบแอ่งสุวรรณภูมิ ความเจริญของอาณาจักรเจนละได้แผ่ขยาย และเคลื่อนย้ายมาตามสายน้ำมูลและน้ำชี จึงเกิดชุมชนต่าง ๆ ขึ้นหลายแห่งตามลุ่มน้ำทั้งสองฝั่งนี้ รวมทั้งบริเวณที่เป็นที่ตั้งของบ้านชีทวนด้วย 

บ้านชีทวนเดิมเป็นถิ่นของพวกขอมซึ่งเป็นนครแห่งหนึ่งชื่อ ''นครลำดวน'' ผู้เรียบเรียงบอกว่าย้ายมาจาก ''นครหลวงพระบาง'' ซึ่งเขียนเป็นภาษาลาวเดิมฉบับของพระอุบปังญะแปลเป็นภาษาขอมเมืองลานช้างว่า วัดสวนตาลหรือวัดทุ่งศรีวิไลเป็นอุทยานของพระเกษตราธิราช ผู้ครองนครลำดวน

ต่อมานครลำดวนร้างไป พระประทุมเวทาเจ้าเมืองอุบลฯ จึงให้ท้าวโหงนคำ พร้อมราษฎร 150 ครัวเรือน เดินทางขึ้นมาตามลำน้ำชีเพื่อสร้างเมืองใหม่มาถึงโนนลำดวนช้าง (นครลำดวน) เห็นเมืองปรักหักพังมีหัวหน้าขอมนั่งเฝ้าอยู่ ท้าวโหงนคำจึงเข้าไปสอบถามว่าเป็นเมืองเก่า ขอมจึงเชิญท้าวโหงนคำสร้างเมือง ณ แห่งนี้ ปี พ.ศ. 2324 ได้ลงหลักปักเสาเป็นปฐมฤกษ์และตั้งชื่อเมืองว่า ''ซีซ่วน'' และเปลี่ยนเป็น ชีทวน ในปัจจุบัน

อาณาเขตติดต่อ

• ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลหัวดอน อำเภอเขื่องใน ระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร ตามแนวหนองใหญ่ถึงหนองฮีและลำห้วยกุดโง้ว
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลหนองบ่อ อำเภอเมืองอุบลราชธานี ระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร จากลำห้วยกุดโง้วไปจนถึงแม่น้ำชี
• ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลทาม อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ ระยะทางประมาณ 23 กิโลเมตร ตามแนวแม่น้ำชีจากบ้านท่าศาลาถึงหลักไม้แก่น
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลท่าไหและนาคำใหญ่ อำเภอเขื่องใน ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ตามแนวหลักไม้แก่นและแม่น้ำชี

สภาพภูมิประเทศ

บ้านชีทวนตั้งอยู่ภายในตำบลชีทวน โดยมีสภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็น ที่ราบเรียบ มีความลาดชันอยู่ในช่วง ร้อยละ 0-2 และมีระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ต่ำกว่า 180 เมตร พื้นที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วย กลุ่มดินไร่ ซึ่งพบเกือบทั้งหมดของพื้นที่ชุมชน

ในด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน พื้นที่ประมาณ ร้อยละ 95 เป็นพื้นที่ใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตรและการตั้งถิ่นฐานของชุมชน ขณะที่พื้นที่อีกราว ร้อยละ 5 เป็นเขตพื้นที่อนุรักษ์ ซึ่งตั้งอยู่ทางด้าน ตะวันออกเฉียงใต้ของตำบลชีทวน มีเนื้อที่ประมาณ 1,800 ไร่

สภาพภูมิอากาศ

• ฤดูร้อน ระหว่างเดือน มีนาคม-เมษายน
• ฤดูฝน ระหว่างเดือน พฤษภาคม-ตุลาคม
• ฤดูหนาว ระหว่างเดือน พฤศจิกายน-กุมภาพันธ์

พื้นที่สาธารณะและสาธารณูปโภคในชุมชน

ด้านศาสนา ชุมชนบ้านชีทวนมีวัดเป็นศูนย์กลางทางจิตใจและกิจกรรมทางศาสนา ได้แก่ วัดทุ่งศรีวิไล วัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์ และวัดพระธาตุสวนตาล

ด้านสาธารณสุข ชุมชนมีสถานบริการด้านสาธารณสุขประจำพื้นที่ คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชีทวน ทำหน้าที่ดูแลสุขภาพขั้นพื้นฐานของประชาชนในชุมชน

ด้านการศึกษา ในชุมชนบ้านชีทวนมีสถานศึกษาระดับประถมศึกษา ได้แก่ โรงเรียนบ้านชีทวน ซึ่งเปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงระดับประถมศึกษา นอกจากนี้ยังมี ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก IT บ้านชีทวน เพื่อรองรับเด็กปฐมวัยในชุมชน

พื้นที่ป่าชุมชน พื้นที่ป่าชุมชนของบ้านชีทวนตั้งอยู่บริเวณ วัดป่าท่าเค็ง ซึ่งทำหน้าที่เป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ แหล่งเรียนรู้ และพื้นที่ทางจิตวิญญาณของชุมชน

ระบบสาธารณูปโภค

ด้านการไฟฟ้า ชุมชนบ้านชีทวนมีระบบไฟฟ้าขยายครอบคลุมทั่วทั้งพื้นที่ ประชาชนมีไฟฟ้าใช้ครบทุกครัวเรือน ส่งผลให้มีเครื่องใช้ไฟฟ้าและสิ่งอำนวยความสะดวกในชีวิตประจำวันอย่างทั่วถึง

ด้านระบบประปา ประชาชนส่วนใหญ่ได้รับบริการจาก ระบบประปาหมู่บ้านขนาดใหญ่ นอกจากนี้ยังมีแหล่งน้ำธรรมชาติและแหล่งน้ำสำรองอื่น ๆ ได้แก่ บ่อบาดาล บ่อน้ำตื้น แม่น้ำ ลำคลอง หนองบึง และคลองส่งน้ำ โดยแหล่งน้ำสำคัญของชุมชน ได้แก่ กุดตากล้า กุดอีต้อม และกุดหนองฮี

สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร สำนักบริหารการทะเบียน กรมปกครอง ในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี อำเภอเขื่องใน ตำบลชีทวน ข้อมูลเดือน พฤษภาคม 2568 พบว่า ชุมชนบ้านชีทวน มีจำนวนประชากรทั้งสิ้น 2,000 คน แบ่งเป็นชาย 1,009 คน และหญิง 991 คน

อาชีพและการรวมกลุ่มประกอบอาชีพในชุมชน

ประชากรส่วนใหญ่ของชุมชนบ้านชีทวนประกอบอาชีพหลักด้านเกษตรกรรม ได้แก่ การทำนาและทำไร่ โดยพืชที่ปลูกเป็นหลัก ได้แก่ ข้าว ถั่วลิสง พริก ยางพารา และพืชผักสวนครัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการผลิตเพื่อการบริโภคภายในครัวเรือนและจำหน่ายในระดับท้องถิ่น

นอกจากอาชีพหลักแล้ว ประชาชนบางส่วนยังประกอบอาชีพเสริม เช่น การเลี้ยงสัตว์ การค้าขายขนาดย่อม การรับจ้างทั่วไป และบางครัวเรือนมีสมาชิกประกอบอาชีพรับราชการหรือทำงานนอกภาคเกษตร การรวมกลุ่มประกอบอาชีพมักอยู่ในรูปแบบไม่เป็นทางการ อาศัยการช่วยเหลือกันในครัวเรือนและเครือญาติเป็นสำคัญ 

ในรอบปีชาวชุมชนบ้านชีทวน มีวิถีชีวิตทางวัฒนธรรม และวิถีชีวิตทางเศรษฐกิจร่วมกัน โดยมีอัตลักษณ์โดดเด่น ดังต่อไปนี้

วิถีชีวิตทางวัฒนธรรม

ประเพณีบุญบั้งไฟชีทวน จะจัดในช่วงก่อนฤดูเพาะปลูก ในช่วงเมษายน-พฤษภาคม เป็นประเพณีสำคัญประจำปีของชาวบ้านชีทวน โดยจัดขึ้นเพื่อบูชาพญาแถนและขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล อันเป็นจุดเริ่มต้นของการเพาะปลูกข้าวของชุมชน

ประเพณีตักบาตรเทโวโหณะบนขัวน้อย จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในวันออกพรรษาหรือขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 เพื่อสืบสานประเพณีท้องถิ่นอันงดงามของชุมชน โดยชาวบ้านชีทวน มักนิยมใส่บาตรด้วยข้าวเหนียวเป็นหลักตามวิถีดั้งเดิม

วิถีชีวิตทางเศรษฐกิจ

ปัจจุบันชาวบ้านชีทวนยังคงยึดโยงกับการทำนาเป็นหลัก จากเดิมที่ผลิตเพื่อยังชีพ ได้พัฒนาเป็นการปลูกข้าวเพื่อจำหน่ายและเชื่อมต่อกับตลาดในพื้นที่มากขึ้น ขณะเดียวกันครัวเรือนต่าง ๆ มีอาชีพเสริมเพิ่มขึ้น ทั้งการรับจ้างทั่วไป การปลูกพืชเศรษฐกิจ และการทำงานนอกพื้นที่ในช่วงว่างจากฤดูทำนา ทำให้เศรษฐกิจของชุมชนมีความหลากหลายและมั่นคงมากขึ้น

ทุนทางวัฒนธรรม

วัดทุ่งศรีวิไล

วัดทุ่งศรีวิไล บ้านชีทวน ตำบลชีทวน อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เป็นวัดในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ก่อตั้งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2430 บริเวณที่ตั้งเดิมเชื่อว่าเป็นอุทยานของพระนางเจียงได ธิดาเจ้าเมืองชีชวน ภายในวัดมีใบเสมาหลายชั้นล้อมรอบอุโบสถและวิหารเก่าถึงกำแพงรอบวัด ปัจจุบันวัดประดิษฐานปูชนียวัตถุสำคัญมากมาย โดยเฉพาะ หลวงพ่อพระพุทธวิเศษ เป็นที่เคารพศรัทธาอย่างสูง เชื่อว่าช่วยรักษาอาการเจ็บป่วยได้ตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย รวมทั้งช่วยให้การขอพรเรื่องโชคลาภ สุขภาพ และการมีบุตรเป็นผลสำเร็จ ความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อพระพุทธวิเศษจึงทำให้วัดแห่งนี้เป็นที่เลื่อมใสและมีชื่อเสียงอย่างกว้างขวาง

วัดธาตุสวนตาล

วัดธาตุสวนตาล อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เป็นวัดในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2207 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาในปี พ.ศ. 2518 มีเนื้อที่ 16 ไร่ ปัจจุบันวัดมีเจ้าอาวาส 2 รูป ได้แก่ พระใบฎีกาขุนราม ญาณธโร และพระครูเกษมบุญญาภิราม ดูแลการบริหารและการปกครองวัด ซึ่งภายในวัดมีโบราณวัตถุที่สำคัญมากมาย ดังนี้

• พระธาตุสวนตาล เป็นสถูปหรือเจดีย์ประธานของวัดธาตุสวนตาล โดยก่อสร้างขึ้นเพื่อเลียนแบบพระธาตุพนมในช่วง พ.ศ. 2245-2255 โดยเริ่มจากการรวมแรงสนับสนุนของเจ้าเมืองและชุมชนในลุ่มน้ำมูลและลุ่มน้ำชี หลังจากผุกร่อนและพังทลายในปี พ.ศ. 2518 ได้มีการปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ซึ่งเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2542 ในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และต่อมาในปี พ.ศ. 2543 ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุและพระอรหันตธาตุประดิษฐานบนยอดพระธาตุ พระธาตุสวนตาลจึงถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญทางศรัทธาและประวัติศาสตร์ของชุมชนบ้านวัดธาตุสวนตาล
• เรือโบราณหรือเรือเจ้าแม่หงส์ทอง ถูกค้นพบในลำน้ำชีใกล้บ้านชีทวนเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2537 เนื่องจากน้ำแห้งขอด ทำให้ชาวบ้านและพระภิกษุสามเณรได้ร่วมกันขุดขึ้นและลากไปเก็บไว้ที่วัดธาตุสวนตาล หลังจากซ่อมแซมเรือใช้เวลา 17 วัน ก็สามารถเก็บรักษาได้สำเร็จ เรือขุดขนาดใหญ่ยาว 24 เมตร กว้าง 2.70 เมตร ทำจากไม้ตะเคียนหินท่อนเดียว คาดว่าสร้างเมื่อราว 300 ปีก่อน ใช้ขนอ้อยจากบ้านชีทวนซึ่งเคยเป็นแหล่งปลูกอ้อยสำคัญ ลำเรือสะท้อนประวัติศาสตร์การดำรงชีวิตและเศรษฐกิจของชุมชนในอดีต
• พระธรรมเทโว เป็นพระพุทธรูปหล่อสำริด ปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก 42 เซนติเมตร สูง 76 เซนติเมตร ศิลปะแบบลาว มีจารึกใต้ฐานระบุว่าสร้างโดยอุปราชธรรมเทโว เมืองนครจำปาศักดิ์ ในวันอาทิตย์ แรม 2 ค่ำ เดือนยี่ ปีขาล พ.ศ. 2325 (ราว 224 ปี) ประดิษฐานที่บ้านชีทวนราวปี 2352 พระธรรมเทโวถือเป็นพระคู่บ้านคู่เมือง ชาวบ้านจะนิมนต์แห่รอบหมู่บ้านในยามฝนแล้งเพื่อให้ฝนตกตามฤดูกาลและให้บ้านเมืองอุดมสมบูรณ์ จนเกิดประเพณีแห่พระธรรมเทโวขึ้นทุกปี สะท้อนความเชื่อและวัฒนธรรมชุมชนที่สืบทอดมายาวนาน

วัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์

วัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์ ตั้งอยู่ภายในบ้านชีทวน อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี ตามที่มีการบันทึกไว้ เป็นวัดในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งเมื่อ พ.ศ. 2340 โดยมีญาครูก้อมเป็นผู้นําชาวบ้านสร้างวัดขึ้น ต่อมาคุณยายศรีนวลเห็นว่าบริเวณวัดคับแคบจึงได้บริจาคที่ดินเพิ่มเติม ชาวบ้านจึงตั้งชื่อวัดว่า "วัดศรีนวล" ภายหลังได้เพิ่มชื่อว่า "แสงสว่างอารมณ์" ต่อท้าย และใช้เรียกวัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์มาจนถึงปัจจุบัน ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2347

โดยภายในวัดมีมรดกของชาติชิ้นสำคัญเลย ก็คือ "ธรรมมาสสิงห์เทินบุศบก" ตั้งอยู่ในหอแจกหรือศาลาการเปรียญของวัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์ มีลักษณะเป็นรูปสิงห์ยืนเทินปราสาท สร้างด้วยอิฐถือปูน ยอดปราสาทเป็นเครื่องไม้เป็นชั้นลดหลั่น บนตัวธรรมาสสิงห์ประดับประดาด้วยกระจกสีต่าง ๆ อย่างสวยงาม สร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2468-2470 โดยพระอุปัชฌาวงศ์ พรหมฺสโร เจ้าอาวาสในสมัยนั้นได้ให้ช่างชาวญวน (ชาวเวียดนาม) ชื่อ เวียง หรือชาวบ้านเรียกว่า แกวเวียง ซึ่งมาขออาศัยอยู่ภายในวัดเป็นผู้สร้างธรรมมาสสิงห์ในส่วนฐานจนถึงยอดธรรมมาส ส่วนงานบันไดนาค รั้วกั้น พร้อมกับเสาหงส์เป็นฝีมือของพระอุปัชฌาวงศ์ พรหมฺสโร และนายคำหมา แสงงาม ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (การปั้นแกะสลัก) ซึ่งเป็นลูกศิษย์ที่มาเรียนวิชาศิลปะกับพระอุปัชฌาวงศ์

ภาษาที่ใช้พูด : ภาษาอีสานสำเนียงอุบลราชธานี

ภาษาหรือตัวอักษรที่ใช้เขียน : ภาษาไทยกลางและอักษรไทย

กรมการปกครอง สำนักบริหารการทะเบียน สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร(รายเดือน). (2568). สถิติจำนวนประชากร. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://stat.bora.dopa.go.th/

ดุษฎี ช่วยสุข. (2559). "การท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ กรณีศึกษา บ้านชีทวน". ใน วารสารวิถีสังคมมนุษย์. ปีที่ 4 ฉบับที่ 2 กรกฎาคม - ธันวาคม. หน้า 296-309.

ทำเนียบวัดพระนอน. (ม.ป.ป.). วัดทุ่งศรีวิไล วัดพระนอน จังหวัดอุบลราชธานี. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://rb-thailand.org/wat-thungsriwilai/

สารสนเทศท้องถิ่นอีสาน ณ อุบลราชธานี. (2560). วัดธาตุสวนตาล. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://www.esanpedia.oar.ubu.ac.th/

สารสนเทศท้องถิ่นอีสาน ณ อุบลราชธานี. (2560). วัดศรีนวลแสงสว่างอารมณ์ ธรรมมาสสิงห์เทินบุศบกมรดกของชาติ. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://www.esanpedia.oar.ubu.ac.th/

แหล่งศิลปกรรมอันควรอนุรักษ์. (ม.ป.ป.). บ้านชีทวน. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://culturalenvi.onep.go.th/

องค์การบริหารส่วนตำบลชีทวน. (ม.ป.ป.). ข้อมูลสภาพทั่วไป. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://www.cheethuan.go.th/

องค์การบริหารส่วนตำบลชีทวน. (14 มิถุนายน 2562). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2561–2565). สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://www.cheethuan.go.th/post/

seeyouagain. (ม.ป.ป.). ความเป็นมา บ้านชีทวน. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2568, จาก https://www.seeyouagain-ubon.com/