ความเป็นมาของบ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ปรากฏตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ประมาณ 150 ปี ได้มีราษฎรกลุ่มหนึ่ง นำโดย พ่อจารย์คำ ทับสีลา อพยพมาจากบ้านโปโล จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่ออพยพมาหาแหล่งที่ตั้งทำมาหากินใหม่ เนื่องจากเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ จึงได้มาตั้งเป็นหมู่บ้านขึ้น โดยรอบพื้นที่หมู่บ้านมีทรัพยากรป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ และมีต้นไม้ชนิดหนึ่งชื่อว่า "ต้นเปลือย" ขึ้นเป็นจำนวนมากรอบหมู่บ้าน จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านนี้ว่า "บ้านเปลือยดง"

ต่อมาได้คัดเลือกแต่งตั้งผู้นำหมู่บ้านขึ้นเพื่อให้มีผู้นำในการปกครองประชากรในหมู่บ้าน ซึ่งผู้ดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านคนแรกคือ ผู้ใหญ่จารย์คำ ทับสีลา ในอดีตที่ผ่านมา หมู่บ้านมีชื่อว่า บ้านเปลือยดง หมู่ที่ 10 และมีผู้ใหญ่บ้านหลายคนสืบต่อกันมา จนถึงปี พ.ศ. 2539 มีผู้ใหญ่บ้านชื่อ นายบัวทอง พุทธรรมา ต่อมาในปี พ.ศ. 2538 บ้านเปลือยดงมีประชากรและจำนวนครัวเรือนเพิ่มมากขึ้น ทำให้ยากต่อการปกครอง นายบัวทอง พุทธรรมา ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยดง หมู่ที่ 10 จึงได้ปรึกษาหารือกับคณะกรรมการหมู่บ้านและราษฎรในหมู่บ้าน จึงได้มีมติในที่ประชุมให้แยกหมู่บ้านเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 โดยมีครัวเรือนรวมทั้งสิ้น 62 ครัวเรือน และได้ตั้งชื่อหมู่บ้านใหม่ว่า "บ้านเปลือยทอง" หมู่ที่ 14 และมีผู้ใหญ่บ้านตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

ทำเนียบรายชื่อผู้ใหญ่บ้านตั้งแต่อดีต-ปัจจุบัน

• นายพวง สิงห์คำป้อง (ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 ปี พ.ศ. 2553-2548)
• นางมุกดา ปิยะ (ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 ปี พ.ศ. 2548-2553)
• นายหนูสินธ์ ภูพันเดี่ยว (ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 ปี พ.ศ. 2553-2558)
• นายจรัญธร วงค์วันดี (ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 ปี พ.ศ. 2558 จนถึงปัจจุบัน)

บ้านเปลือยทองมีพื้นที่ 889 ไร่ ลักษณะเป็นที่ราบลุ่มเหมาะสำหรับการปลูกข้าว เลี้ยงสัตว์ เลี้ยงโค กระบือ

• ทิศเหนือ ติดกับ บ้านเหล่า ตำบลโค่กพระ
• ทิศใต้ ติดกับ บ้านยาง ตำบลขามเฒ่าพัฒนา
• ทิศตะวันออก ติดกับ บ้านน้ำใส ตำบลขามเฒ่าพัฒนา
• ทิศตะวันตก ติดกับ บ้านคันธา ตำบลคันธาราษฎร์

ประชากรตั้งต้นอพยพมาจากบ้านโปโล จังหวัดร้อยเอ็ด ปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นคนในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม และมีผู้อพยพมาจากที่อื่นอยู่บ้าง ตามทะเบียนราษฎร์มีจำนวนครัวเรือน 113 ครัวเรือน ประชากรทั้งหมด 461 คน แบ่งเป็นชาย 261 คน และหญิง 200 คน

ในส่วนโครงสร้างการบริหารชุมชน คณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน ประกอบด้วย ประธาน รองประธาน เลขานุการ เหรัญญิก ตำแหน่งละ 1 คน และกรรมการ 3 คน กรรมการดำเนินการชุดนี้ ได้มีการเตรียมการด้านการวางแผน ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนในการปฏิบัติงาน การวางแผนการตั้งนโยบายหรือจะเป็นการดำเนินการตามแผนงาน/โครงการ ซึ่งก็ได้มีการวางแผนอย่างดี เช่น ในการประชุม จะมีการจัดประชุมทุกวันที่ 2 ของเดือนเพื่อให้คณะกรรมการได้กำหนดวัตถุประสงค์หรือนโยบายร่วมกันและเพื่อให้สมาชิกได้มากู้เงินในการนำไปประกอบอาชีพ ในการประชุมจะมีการแบ่งหน้าที่อย่างชัดเจน

ด้านการประกอบอาชีพ ชุมชนมีการประกอบอาชีพทำการเกษตร ทำนา ปลูกข้าวไว้กิน ปลูกผักสวนครัวเลี้ยงสัตว์ การพัฒนาหมู่บ้านมุ่งเน้นเป็นหมู่บ้านเชิงเกษตรกรรมตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและเป็นหมู่บ้านที่มีสินค้า (OTOP) เช่น ผ้าไหม ที่ผลิตโดยกลุ่มทอผ้าไหมขามเฒ่า, ผลิตภัณฑ์ผ้าห่ม ที่นอน ผลิตโดยกลุ่มหัตถกรรม หมู่ 14

ชาวบ้านส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ และยึดถือขนบธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ โดยเฉพาะแนวปฏิบัติตาม ฮีตสิบสองคองสิบสี่ ซึ่งเป็นแนวทางการดำเนินชีวิตและประเพณีประจำเดือนของชาวอีสาน อีกทั้งยังให้ความสำคัญกับการเคารพเชื่อฟังผู้อาวุโส การช่วยเหลือเกื้อกูลกันในชุมชน และการร่วมแรงร่วมใจกันประกอบกิจกรรมทางศาสนาและประเพณีต่าง ๆ

ในรอบหนึ่งปี ชาวบ้านจะร่วมกันประกอบพิธีทำบุญตามประเพณีสำคัญ ดังนี้

• บุญข้าวคูณลาน (บุญกุ้มข้าว)
• บุญข้าวจี่
• บุญมหาชาติ
• บุญสงกรานต์
• บุญบั้งไฟ
• บุญซำฮะ
• บุญเข้าพรรษา
• บุญข้าวประดับดิน
• บุญข้าวสาก
• บุญออกพรรษา
• บุญกฐิน
• บุญเข้ากรรม

ประเพณีเหล่านี้ถือเป็นเอกลักษณ์สำคัญของชุมชนที่สะท้อนถึงความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ความสามัคคีของคนในหมู่บ้าน และการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่ต่อไปจากรุ่นสู่รุ่น

1.นางน้อย บุญแสง ภูมิปัญญาสมุนไพร

2.นายเพ็ง ทับสีลา ภูมิปัญญาหมอลำ อนุรักษ์รำไทย

3.นายสุพจน์ อรรคเศรษฐ์ ภูมิปัญญาหมอทำพิธีกรรมพื้นบ้านหมอพราหมณ์

4.นายหนูกันต์ โพธิ์เหลือง ภูมิปัญญาจักสานและงานไม้ต่าง ๆ

5.น.ส. ทองปักษ์ ทองบุตร ภูมิปัญญาการปลูกผักปลอดสารพิษ

6.นายทองสา ไชยสงเมือง ภูมิปัญญาเรื่องการทำปุ๋ยหมัก

7.นายสุวิทย์ สีลา ภูมิปัญญาเรื่องการทำน้ำหมัก

8.นายสมศักดิ์ จันทะแพน ภูมิปัญญาเรื่องทำปลาส้มถอดก้าง

9.นายสมชาย ชารีวาน ภูมิปัญญาเรื่องการทำขนมถั่วตัด

10.นายประสิทธิ์ สีพะนามน้อย ภูมิปัญญาเรื่องทำพิธีทางศาสนา

11.นายบุญถิ่น แฝงฤทธิ์ ภูมิปัญญาเรื่องหมอเป่าตาแดง

กำลังอยู่ระหว่างจัดทำข้อมูล

ใช้ภาษาอีสาน ซึ่งเป็นภาษาประจำท้องถิ่น และมีการใช้ภาษากลางหรือภาษาไทยเป็นภาษาทางราชการ

ด้านเศรษฐกิจ:

ผู้ใหญ่บ้านประจำหมู่บ้านเปลือยทอง หมู่ที่ 14 มีผู้นำคือ นายจรัณธร วงศ์วันดี อายุ 48 ปี เป็นผู้นำชุมชนตั้งแต่ปี 2558 - ปัจจุบัน นายจรัณธร วงศ์วันดี มุ่งพัฒนาให้หมู่บ้านเป็น "หมู่บ้านเกษตรกรรมที่เข้มแข็งและพึ่งพาตนเองได้" โดยเน้นการพัฒนาในหลายด้าน ดังนี้

1.การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ผู้นำชุมชนให้ความสำคัญกับการเพิ่มแหล่งน้ำสำหรับทำการเกษตร โดยมีการขุดลอกสระน้ำสาธารณะและขุดสระน้ำในไร่นา เพื่อให้เกษตรกรมีน้ำใช้เพียงพอสำหรับการเพาะปลูก ช่วยเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและลดปัญหาการขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง

2.การพัฒนาความรู้และศักยภาพของเกษตรกร มีการส่งเสริมการฝึกอบรมให้เกษตรกรมีความรู้มากขึ้น เช่น การวางแผนการผลิต การเพิ่มผลผลิต การทำปุ๋ยชีวภาพ การใช้สมุนไพรป้องกันศัตรูพืช การเลี้ยงสัตว์ และการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำความรู้ไปพัฒนาการประกอบอาชีพและเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือน

3.การส่งเสริมแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง ผู้นำชุมชนสนับสนุนให้ประชาชนดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เช่น การปลูกผักสวนครัว การลดรายจ่ายในครัวเรือน และการรู้จักออมเงิน เพื่อให้ครอบครัวมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสามารถพึ่งพาตนเองได้

4.การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการผลิต มีการพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวก เช่น การขยายเขตไฟฟ้าเพื่อการเกษตร การปรับปรุงถนนเข้าสู่พื้นที่การเกษตร และการจัดหาอุปกรณ์หรือยานพาหนะที่จำเป็น เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกในการทำการเกษตรและการขนส่งผลผลิต

5.การพัฒนาด้านการตลาดและการจำหน่ายสินค้า ผู้นำชุมชนส่งเสริมการประชาสัมพันธ์สินค้าในชุมชน และมีแนวคิดจัดตั้งศูนย์จำหน่ายผลิตภัณฑ์ในหมู่บ้าน เพื่อเพิ่มช่องทางการขายและสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน

ด้านระบบสาธารณูปโภค:

มีถนนลาดยาง 2 เส้น, ถนนลูกรัง 1 เส้น, ถนนคอนกรีตรอบหมู่บ้าน ระยะทางห่างจากตัวเมือง 4 กิโลเมตร ในหมู่บ้านมีบ่อน้ำบาดาล มีน้ำประปา ไฟฟ้า และหอกระจายข่าวสารหมู่บ้าน

ด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ:

ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชน ได้แก่

• ดิน เป็นดินร่วนปนทราย ใช้ประโยชน์ในการทำนา ทำสวน เลี้ยงสัตว์ และเป็นที่อยู่อาศัย
• แหล่งน้ำ มีหนองน้ำ สระ และบ่อขนาดเล็ก ใช้ประโยชน์ในการเลี้ยงสัตว์ ทำนาและปลูกพืชผัก
• ป่าชุมชน เป็นป่าไม้สาธารณะ มีหลายชนิด เช่น ต้นเสี้ยว ยางนา ยูคาต้นสัก ตะไคร้ สะเดา ไม้มงคล มีการนำมาใช้เพื่อเป็นอุปกรณ์ ไม้ไผ่ และนำมาเพื่อพัฒนาหมู่บ้าน

สถานที่สำคัญในหมู่บ้าน มีดังนี้

• โรงเรียน 1 แห่ง (โรงเรียนบ้านเปลือยดง ปัจจุบันปิดทำการแล้ว)
• วัด 1 แห่ง (วัดศรีสวาสดิ์ บ้านเปลือยดง)
• ตลาด 1 แห่ง
• สถานีวิทยุ/หอกระจายข่าว 1 แห่ง

จรัณธร วงศ์วันดี. (2569, มีนาคม 10). ผู้ใหญ่บ้านบ้านเปลือยทอง. สัมภาษณ์โดย ฐิตินันท์ จันทร์เจือ