การก่อตั้งชุมชนที่ผูกพันใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมการทำเหมือง, ชุมชนชาวกะเหรี่ยงโพล่ง, ป่าชุมชน, ศูนย์วัฒนธรรมไทย-กะเหรี่ยง, อ่างเก็บน้ำ

เค่ง (Qeej) หรือแคนม้ง ดนตรีชาติพันธ์ุที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นใช้ในพิธีกรรมที่มีความเฉพาะ และผ้าทอใยกัญชง เส้นใยธรรมชาติ ที่คู่ควรแก่การศึกษาและเรียนรู้จากหมู่บ้านนี้

หมู่บ้านบนพื้นที่สูง มีประเพณีปีใหม่ม้งที่เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของชาวม้ง ยังคงความเชื่อของชาวม้งดั้งเดิมที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น พื้นที่หมู่บ้านโอบล้อมไปด้วยภูเขาสูง หนึ่งในนั้นคือดอยสอยมาลัยที่รอการไปพิชิตของผู้ที่ชื่นชอบการผจญภัย 

วัดดาวลอย ที่เป็นทั้งศาสนสถานและศูนย์รวมจิตใจของชุมชน

การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการบริหารจัดการป่าชุมชนที่มีพื้นที่กว่า 1,000 ไร่ ซึ่งชาวบ้านร่วมกันดูแล ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาหารและสมุนไพรพื้นบ้านที่สำคัญ ด้วยความร่วมมือระหว่างชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเป็นตัวอย่างของการพัฒนาที่ยั่งยืนควบคู่กับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม

บ้านหนองกลางเนินเป็นชุมชนเกษตรที่อุดมสมบูรณ์ ดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง มีการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ควบคู่กันไป ชาวบ้านร่วมแรงพัฒนาสาธารณูปโภค เช่น ลอกคลองและทำถนน ส่งเสริมคุณภาพชีวิตและความเข้มแข็งของชุมชน

ชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง จุดเด่นของชุมชนคือการอนุรักษ์ระบบไร่หมุนเวียนอย่างยั่งยืน และมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงาม

วัฒนธรรมประเพณีผสมผสานระหว่างคนไทยภาคเหนือ กะเหรี่ยง มอญ และพม่า มีวิถีชีวิตแบบพึ่งพาอาศัยและเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนบ้านมหาวันมีลักษณะการดำรงชีวิตแบบเรียบง่าย โดยประชาชนส่วนใหญ่ยังคงยึดมั่นในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและศาสนาเป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจ

ชุมชนริมคลองที่มีพื้นที่เล็กที่สุดเมื่อเทียบกับชุมชนใกล้เคียง ทําให้คนในชุมชนเกิดความคุ้นเคยกัน มีการอยู่อาศัยแบบพึ่งพากัน การจ้างงานเกิดขึ้นภายในชุมชน ทําให้เกิดการหมุนเวียนของรายได้ภายในครัวเรือนได้ดี

บ้านหนองหลวง ชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียม ประเพณี และภาษาไว้ได้อย่างเข้มแข็ง โดยเฉพาะวัฒนธรรมการอยู่อาศัย การแต่งกาย อาหารท้องถิ่น และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติ ซึ่งสะท้อนถึงภูมิปัญญาและจิตวิญญาณของกลุ่มชาติพันธุ์ที่เคารพโลกธรรมชาติ

บ้านใหม่ชัยมงคล บ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลีซู ที่ยังรักษาวัฒนธรรมของชุมชน มีการร่วมกันดูและป่าไม้ผ่านการจัดตั้งป่าชุมชนบ้านใหม่ชัยมงคล และมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติแก่งลีซูที่ชวนให้ไปเที่ยวพักผ่อน

ชุมชนดอนม่วง ชุมชนที่มีทุนทางธรรมชาติ คลองปากท่อไหลผ่าน น้ำใช้ในการเกษตรมีอย่างเพียงพอ ผู้คนส่วนใหญ่จึงประกอบอาชีพเกษตรกรรม