ภาษาเเละวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทโส้

ชุมชนบ้านไร่ เป็นหนึ่งในชุมชนชาติพันธุ์ของชาว “ญัฮกุร” ที่ยังคงแสดงออกซึ่งอัตลักษณ์ เช่น การใช้ภาษาญัฮกุร วัฒนธรรมการกิน การใส่เสื้อพ้อก และการทำสวนสมุนไพร อีกทั้งบ้านไร่ยังเป็นชุมชนที่ได้รับความสนใจเข้ามาศึกษาจากนักวิชาการหลายทศวรรษ ความรู้ทางวิชาการและความเข้มแข็งของชุมชนก่อให้เกิด “กลุ่มเยาวชน” ที่คอยหล่อเลี้ยงอัตลักษณ์ญัฮกุรให้ยังคงอยู่

หนองเดิ่นใหญ่ ปลาชุม ลุ่มน้ำเสียว วัฒนธรรมงามเลิศ แหล่งกำเนิดเกลือสินเธาว์ เป็นชุมชนที่มีความโดดเด่นในเรื่องการผลิตเกลือสินเธาว์ตั้งแต่อดีต

ชุมชนโบราณตั้งอยู่ในพื้นที่อันอุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจและวิถีวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับตำนานเรื่องเล่าชุมชนที่มีความน่าสนใจ

ชุมชนที่มีการทอผ้าไหมและได้รับการตั้งโครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริฯบ้านกำพี้ 

หมู่บ้านเลี้ยงช้างที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย 

ชุมชนคนอีสาน อายุกว่าร้อยปี ยังมีชาวบ้านรุ่นบุกเบิกหลงเหลือให้บอกเล่าเรื่องราวในอดีต

ชุมชนผู้ไทบ้านจุมจังมีธรรมาสน์เสาเดียว ตั้งอยู่ที่ศาลาการเปรียญวัดจุมจังเหนือฝังเสาธรรมาสน์ทะลุพื้นศาลาลงดินตามคติความเชื่อของชาวผู้ไท ซึ่งมีบทบาทสำคัญในฐานะเป็นศาสนวัตถุเชิงสัญลักษณ์ต่อการประกอบพิธีกรรมตามวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวผู้ไท

จุดเด่นของชุมชนเเห่งนี้ คือ การดำรงอยู่แบบเครือญาติ อยู่แบบพี่น้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน เคารพผู้อาวุโส ซึ่งตรงกันข้ามกับสถานการณ์ในสังคมของอีสานที่มีเเนวโน้มลดลงท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของกระเเสโลกาภิวัตน์

การรวมกันเป็นกลุ่มเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรของตนเองมีการขับเคลื่อนและกำหนดทิศทางการท่องเที่ยวโดยชุมชน พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของชุมชนให้ดีขึ้นและยังมีความโดดเด่นทางธรรมชาติที่น่าสนใจจนเป็นแหล่งท่องเที่ยวจนถึงทุกวันนี้

ในชุมชนบ้านโนนสำราญ ยังคงมีสังคมที่ช่วยเหลืออาทรกัน ทั้งยังมีแหล่งเรียนรู้ศูนย์วิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตเห็ดถังเช่า ซึ่งปัจจุบันหันมาเพาะเนื้อเยื่อแอปเปิ้ล ที่จะกลายเป็นพืชเศรษฐกิจต่อไปในอนาคต

หนองเรือตระการ จักสารไม้ไผ่ ไก่ย่างทางพาด ตลาดกะหล่ำ เลิศล้ำเพชรพลอยเจียระไน พระใหญ่ภูเม็งทอง