ชุมชนมอญขนาดเล็กที่มีประวัติศาสตร์เกี่ยวข้องกับชาวมอญรามัญ พบเจดีย์มอญเก่าแก่และพระเครื่องดินเผา "พระโคนสมอ" 

การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการบริหารจัดการป่าชุมชนที่มีพื้นที่กว่า 1,000 ไร่ ซึ่งชาวบ้านร่วมกันดูแล ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาหารและสมุนไพรพื้นบ้านที่สำคัญ ด้วยความร่วมมือระหว่างชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเป็นตัวอย่างของการพัฒนาที่ยั่งยืนควบคู่กับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม

ชุมชนปกาเกอะญอที่อยู่ติดแนวชายแดนไทย-เมียนมา ที่ยังคงรักษาวิถีวัฒนธรรมของชุมชน มีน้ำตกปกาเกอะญอเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ

ชุมชนบ้านถนนแค เป็นชุมชนของ "ชาวไทยพวน" ที่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมไว้อย่างชัดเจน ทั้งด้านวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณี และภาษาพูดเฉพาะกลุ่ม ชาวบ้านมีความผูกพันกันในระบบเครือญาติ มีอัธยาศัยยิ้มแย้มแจ่มใส มีน้ำใจ และดำรงชีวิตอย่างสงบเรียบง่ายตามแบบวิถีชุมชนดั้งเดิม

หมู่บ้านบนพื้นที่สูง มีประเพณีปีใหม่ม้งที่เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของชาวม้ง ยังคงความเชื่อของชาวม้งดั้งเดิมที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น พื้นที่หมู่บ้านโอบล้อมไปด้วยภูเขาสูง หนึ่งในนั้นคือดอยสอยมาลัยที่รอการไปพิชิตของผู้ที่ชื่นชอบการผจญภัย 

วัฒนธรรมประเพณีผสมผสานระหว่างคนไทยภาคเหนือ กะเหรี่ยง มอญ และพม่า มีวิถีชีวิตแบบพึ่งพาอาศัยและเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนบ้านมหาวันมีลักษณะการดำรงชีวิตแบบเรียบง่าย โดยประชาชนส่วนใหญ่ยังคงยึดมั่นในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและศาสนาเป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจ

บ้านหนองหลวง ชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียม ประเพณี และภาษาไว้ได้อย่างเข้มแข็ง โดยเฉพาะวัฒนธรรมการอยู่อาศัย การแต่งกาย อาหารท้องถิ่น และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติ ซึ่งสะท้อนถึงภูมิปัญญาและจิตวิญญาณของกลุ่มชาติพันธุ์ที่เคารพโลกธรรมชาติ

ชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง จุดเด่นของชุมชนคือการอนุรักษ์ระบบไร่หมุนเวียนอย่างยั่งยืน และมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงาม

บ้านใหม่ชัยมงคล บ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลีซู ที่ยังรักษาวัฒนธรรมของชุมชน มีการร่วมกันดูและป่าไม้ผ่านการจัดตั้งป่าชุมชนบ้านใหม่ชัยมงคล และมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติแก่งลีซูที่ชวนให้ไปเที่ยวพักผ่อน

ชุมชนชาวกะเหรี่ยงโพล่งที่อยู่ร่วมกับป่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ซึ่งเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ ชุมชนยังคงยึดหลักการอยู่ร่วมกับป่า ใช้ระบบไร่หมุนเวียน และใช้เมล็ดพันธุ์พื้นบ้านในการทำการเกษตร

กลุ่มชาติพันธุ์ที่มีการแสดงออกทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย ทั้งชาวไทย จีนโพ้นทะเล ลาวโซ่ง และเขมร

การก่อตั้งชุมชนที่ผูกพันใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมการทำเหมือง, ชุมชนชาวกะเหรี่ยงโพล่ง, ป่าชุมชน, ศูนย์วัฒนธรรมไทย-กะเหรี่ยง, อ่างเก็บน้ำ