จากถิ่นฐานเวียงจันทน์ สู่วัฒนธรรมไทยพวนบ้านหัวกระสังข์

บ้านโป่งคำ ชุมชนเก่าแก่ของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวพวนที่อพยพย้ายถิ่นฐานมากจากประเทศลาว การเข้ามาของผู้คน วิถีชีวิต และวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น

ชุมชนที่มีชาวไทยพวนอพยพเข้ามาอาศัยอยู่และเคยมีภูมิปัญญาท้องถิ่นในการทำหัตถกรรมพื้นบ้านเครื่องจักสาน

ต้นตำรับการทอผ้ามัดหมี่ นอกจากผ้ามัดหมี่แล้วยังมีผ้าขาวม้า หอมปทุม หมี่กรอบสมุนไพร และกระยาสารท นอกจากนี้ ชาวไทยพวนยังอนุรักษ์การแต่งกายแบบดั้งเดิม เป็นการรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีไทยพวนไว้

บ้านเมืองปอนเป็นหมู่บ้านที่ยังคงอนุรักษ์รูปแบบไทใหญ่ไว้ตั้งแต่ดั้งเดิม การทำจองพารา มีลักษณะคล้ายปราสาท โครงทำจากไม้ไผ่ ชนชาติไทยใหญ่ที่ยังคงสืบสานความศรัทธาในพระพุทธศาสนา

พื้นที่หลากหลายทางวัฒนธรรมของชาวชุมชนจีนแคะโบราณ และตลาดห้วยกระบอกชื่อดัง

บ้านคลองหัวช้าง ชุมชนแห่งการพึ่งพาตนเอง ปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก สร้างอาชีพ สร้างผลิตภัณฑ์จากสิ่งรอบตัว นำไปสู่การฟื้นฟูระบบเศรษฐกิจ และทรัพยากรชุมชนเพื่อสร้างงาน สร้างอาชีพ พัฒนาศักยภาพชุมชน คุณภาพชีวิตของชาวบ้าน ผ่านกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอพรมเช็ดเท้า และการทำเกษตรแบบผสมผสาน

บ้านทับยา ชุมชนติดริมแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นชุมชนที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นด้านเศรษฐกิจเกษตรกรรม วัฒนธรรมประเพณีสำคัญ อย่างงานบุญตามฮีตสิบสอง เช่น บุญข้าวใหม่ งานบุญสารทไทย ความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ และความเข้มแข็งของชุมชน

ชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน ที่อนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมประเพณีเอาไว้ท่ามกลางสังคมเมืองที่มีพลวัต ทำให้คงอัตลักษณ์ท้องถิ่นที่มีความโดดเด่น และมรดกทางวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่าเอาไว้ได้

มีอ่างเก็บน้ำคลองสามสิบ (โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ) ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญของชุมชน เกษตรกรสามารถทำการเกษตรได้ทั้งปี มีการรวมกลุ่มเป็น วิสาหกิจชุมชน และกลุ่มอาชีพ เช่น กลุ่มแม่บ้านทำผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผลผลิตทางการเกษตร กลุ่มเกษตรทฤษฎีใหม่ และเกษตรผสมผสาน

"คลองคล้าบ้านพวน เชิญชวนมาเที่ยว" หมู่บ้านวัฒนธรรมไทยพวน เอกลักษณ์ภาพนูนปูนปั้นแสดงปริศนาธรรมรอบอุโบสถวัดศรีมงคลซึ่งได้พัฒนาเป็นแอนิเมชั่นในนิทรรศการ เฮียนฮู้ รู้บ๊านพวน

เข้าเยี่ยมชมเรื่องราวของชาวไทยพวนผ่านการเรียนรู้จากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนบ้านดงกระทงยาม วัดบ้านใหม่ ซึ่งเป็นทั้งศูนย์รวมความรู้และความศรัทธาของคนในชุมชน