วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในลักษณะชุมชนริมแม่น้ำบริเวณริมคลองบางจาก ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำแม่กลอง ซึ่งมีบ้านเรือนไม้ลักษณะเรือนไทยแบบยกพื้นตั้งอยู่บริเวณสองฝั่งคลอง มีทุนทางวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ เช่น วัดช้างเผือก วัดปากคลองมะขามเฒ่า และการจักสานก้านมะพร้าว เป็นต้น

มีวัดชัยมงคลพระอารามหลวงเป็นจุดเด่นของชุมชนนี้มีวัดชัยมงคลพระอารามหลวงเป็นจุดเด่นของชุมชน

บ้านปางกิ่วเป็นชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์อิ้วเมี่ยนที่มีความเข้มแข็งทางวัฒนธรรม สะท้อนให้เห็นผ่านการรักษาขนบการประกอบพิธีกรรมศพและสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์กูย กับประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์ มรดกภูมิปัญญาการทอผ้าไหมในชุมชนเพื่อสร้างรายได้ และเพื่อการเปลี่ยนแปลงตามพัฒนาการทางสังคม

ชุมชนเกษตรกรรม ชุมชนทอและแปรรูปผ้า

ชุมชนชาวไทใหญ่ที่ยังคงดำรงวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม เและเป็นชุมชนที่มีทรัพยากรธรรมชาติที่สมบูรณ์

วิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางภูเขาที่โอบล้อมหมู่บ้าน สืบสานวัฒนธรรมและประเพณีชาวลาหู่

ป่าโคกสำคัญของคนท้องถิ่นและมีการเปลี่ยนแปลงหลังการเข้ามาของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

บ้านมืดหลอง ชุมชนชาวลัวะเก่าแก่ในหุบเขาสูงทางทิศตะวันตกของอำเภอแม่แจ่มกับวิถีชีวิตอันเรียบง่ายที่ดำรงอยู่ท่ามกลางการห้อมล้อมด้วยภูเขาสูงและทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์

เป็นชุมชนต้นแม่น้ำสายบุรี มีความหลากหลายทางธรรมชาติ และวัฒนธรรม รวมทั้งยังมีแร่ทองคำในพื้นที่อีกด้วย