ชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง จุดเด่นของชุมชนคือการอนุรักษ์ระบบไร่หมุนเวียนอย่างยั่งยืน และมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงาม

บ้านดงช้างแก้ว ตำบลสะเมิงใต้ อำเภอสะเมิง เชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านเล็กท่ามกลางธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ มีอากาศเย็นตลอดปี เหมาะสำหรับคนรักความสงบและวิวภูเขา

บ้านใหม่ชัยมงคล บ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลีซู ที่ยังรักษาวัฒนธรรมของชุมชน มีการร่วมกันดูและป่าไม้ผ่านการจัดตั้งป่าชุมชนบ้านใหม่ชัยมงคล และมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติแก่งลีซูที่ชวนให้ไปเที่ยวพักผ่อน

ชุมชนมีความเป็นพหุวัฒนธรรม เชื้อชาติ ศาสนา วิถีชีวิตความคิดความเชื่อ คนในชุมชนมีการปรับตัวเข้าหาซึ่งกันและกัน ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตไปตามยุคสมัย

ชุมชนปกาเกอะญอที่อยู่ติดแนวชายแดนไทย-เมียนมา ที่ยังคงรักษาวิถีวัฒนธรรมของชุมชน มีน้ำตกปกาเกอะญอเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ

บ้านนาตอตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีที่นาและลำคลองธรรมชาติ ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม โดยเฉพาะการทำนา เลี้ยงสัตว์ และทำสวนผสม จึงมีความสัมพันธ์แน่นแฟ้นกับธรรมชาติ หลายครัวเรือนเริ่มนำแนวคิดเกษตรอินทรีย์และเกษตรทฤษฎีใหม่มาใช้ มีการปลูกข้าว ปลูกผักสวนครัว เลี้ยงปลา เลี้ยงไก่ เพื่อบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายในท้องถิ่น

ชุมชนดอนม่วง ชุมชนที่มีทุนทางธรรมชาติ คลองปากท่อไหลผ่าน น้ำใช้ในการเกษตรมีอย่างเพียงพอ ผู้คนส่วนใหญ่จึงประกอบอาชีพเกษตรกรรม

บ้านโต๊ะเวาะ หมู่ที่ 3 เป็นแหล่งข้าวพันธุ์พื้นเมืองหอมกระดังงา มีประวัติศาสตร์สำคัญอย่าง "สะพานไม้บ้านเจาะบากง" ที่ขณะนั้นยังไม่ได้อยู่ในแผนที่ประเทศไทย แต่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ก็เสด็จพระราชดำเนินไปถึง มีผลิตภัณฑ์จากหนามเตยที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน

เป็นหมู่บ้านที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ชาวบ้านมีการรวมกลุ่มและได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอกเข้ามาร่วมฟิ้นฟูพื้นที่ป่าให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ภายใต้สโลแกน  "ป่าศักยภาพพร้อมพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว" นอกจากนี้ยังมี "วัดโศกลึกสามัคคีธรรม" ที่เป็นวัดประจำหมู่บ้านเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชนบ้านโศกลึก

วัฒนธรรมประเพณีผสมผสานระหว่างคนไทยภาคเหนือ กะเหรี่ยง มอญ และพม่า มีวิถีชีวิตแบบพึ่งพาอาศัยและเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนบ้านมหาวันมีลักษณะการดำรงชีวิตแบบเรียบง่าย โดยประชาชนส่วนใหญ่ยังคงยึดมั่นในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและศาสนาเป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจ

บ้านหนองหลวง ชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียม ประเพณี และภาษาไว้ได้อย่างเข้มแข็ง โดยเฉพาะวัฒนธรรมการอยู่อาศัย การแต่งกาย อาหารท้องถิ่น และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติ ซึ่งสะท้อนถึงภูมิปัญญาและจิตวิญญาณของกลุ่มชาติพันธุ์ที่เคารพโลกธรรมชาติ

ต้นแบบการพัฒนาชุมชนริมคลอง ได้เข้าร่วมกับ โครงการบ้านมั่นคง โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ช่วยให้ประชาชนมีที่อยู่อาศัยมั่นคง ถูกสุขลักษณะ และไม่บุกรุกแนวคลอง มีการจัดระเบียบบ้านเรือน และยกระดับทางเดินริมคลอง