วิถีชีวิตชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียมดั้งเดิม ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง ท่ามกลางสภาพภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงและห่างไกล ชาวบ้านดำรงชีวิตเรียบง่าย พึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุล

วิถีชีวิตที่เรียบง่ายและอบอุ่นของผู้คนในพื้นที่ ซึ่งยังคงรักษาวัฒนธรรมท้องถิ่นและภูมิปัญญาชาวบ้านไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่ว่าจะเป็นการทำเกษตรกรรมแบบผสมผสาน การเลี้ยงสัตว์พื้นบ้าน หรือการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากวัตถุดิบในท้องถิ่น เช่น ข้าวอินทรีย์ ปุ๋ยชีวภาพ และอาหารพื้นเมืองรสชาติดั้งเดิม 

วิถีชีวิตชาวบ้านที่อยู่ติดริมคลองยังใช้เรือเพราะว่าในช่วงฤดูฝน ประมาณเดือนกันยายนถึงเดือนธันวาคม เป็นช่วงที่น้ำหลากมาเต็มลำคลองและไหลท่วมบ้านเรือนและทุ่งนาข้าว ชาวบ้านสามารถหากินได้ทั้งช่วงน้ำหลาก และน้ำลดรวมทั้งเห็ดตับเต่าที่สร้างชีวิตให้คนที่นี่

ชุมชนบ้านเนินน้ำคำ ตำบลโคกหินแฮ่ อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม มีจุดเด่นด้านการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเฉพาะการทำขนมจีนเรณูสูตรดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาช้านาน

ชุมชนมีป่าชุมชนบ้านทุ่งหลวง ตั้งอยู่ใกล้ศูนย์ศึกษาพัฒนาห้วยทรายฯ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านเกษตรกรรม การพัฒนาที่ยั่งยืน และการพึ่งพาตนเอง ชาวบ้านได้รับการฝึกอบรม และน้อมนำแนวคิด เศรษฐกิจพอเพียง ไปปรับใช้จริงในชีวิตประจำวัน

บ้านจลงเป็นชุมชนเขมรถิ่นไทยที่มีประวัติยาวนานกว่า 300 ปี ชาวบ้านยังคงใช้ชีวิตแบบเกษตรกรรม และรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีดั้งเดิมไว้อย่างเหนียวแน่น มีภูมิปัญญาถนอมอาหารและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ชุมชนตั้งอยู่บนพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ด้วยแหล่งน้ำและที่ดินเหมาะแก่การเพาะปลูก ทำให้ชาวบ้านสามารถดำรงชีวิตพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคง

อนุรักษ์วัฒนธรรมปกาเกอญอและมีวิถีชีวิตอยู่กับธรรมชาติอย่างยั่งยืน

บ้านเนินสายฝน เป็นชุมชนขนาดเล็กที่ตั้งอยู่ท่ามกลางธรรมชาติของพื้นที่เชิงเนินในตำบลพระเพลิง รักษาวิถีชีวิตเรียบง่ายในแบบชนบทที่พึ่งพาธรรมชาติ ทั้งในด้านการทำเกษตรกรรมและความสัมพันธ์ในชุมชน 

บ้านไม้รูดเป็นชุมชนประมงพื้นบ้านดั้งเดิมตั้งอยู่ริมคลองไม้รูด จังหวัดตราด มีจุดเด่นด้านวิถีชีวิตที่เรียบง่าย กลมกลืนกับธรรมชาติ ชาวบ้านประกอบอาชีพประมงชายฝั่งโดยใช้เครื่องมือพื้นบ้าน เช่น ลอบปู อวนปู และยังคงอนุรักษ์ธรรมชาติผ่านกิจกรรม "ธนาคารปูม้า" และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เช่น ล่องเรือชมหิ่งห้อย งมหอยถ่าน ปล่อยลูกปูคืนทะเล รวมถึงการสานลอบปูและเรียนรู้การแปรรูปอาหารทะเลแบบพื้นถิ่น

ชุมชนมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ยึดถือปฏิบัติประกอบพิธีกรรมศาสนาเป็นประจำในทุกวันสำคัญ โดยมีวัดสิริจันทรนิมิตรวรวิหารเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน

ชุมชนอยู่ใกล้ คลองสองพี่น้อง ซึ่งในอดีตเป็นทั้งเส้นทางคมนาคมน้ำและจุดเชื่อมต่อสินค้าจากพื้นที่ต่างๆ ระหว่างทางเกวียนกับเรือ ทำให้ตลาดบางลี่กลายเป็นศูนย์กลางค้าขายสำคัญในอดีต ใกล้กับ วัดบางลี่ วิหารเก่าแก่กว่า 100 ปี ซึ่งเป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์ และมีคุณค่าทางโบราณกรรม ที่สะท้อนถึงรากฐานวัฒนธรรมของชุมชน

ชุมชนขึ้นชื่อเรื่องขนมกง เป็นขนมที่นิยมใช้ในงานพิธีกรรมต่าง ๆ เป็นชุมชนเกษตรกรผสมผสาน มีการจัดการน้ำร่วมกันผ่านโครงการธนาคารน้ำใต้ดิน เป็นชุมชนที่มีรากเหง้าผสมผสานทำให้เกิดความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์