ชุมชนมีความโดดเด่นในการเป็นพื้นที่เรียนรู้ระดับประเทศ การเป็นต้นแบบแหล่งเรียนรู้ไร่นาสวนผสมที่นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้กับชุมชนวิถีเกษตร นอกจากนี้ยังมีความสวยงามของทรัพยากรธรรมชาติ เป็นที่ตั้งของภูผาหมอก และมีกิจกรรมพายเรือคายัคล่องไปตามลำคลอง ทั้งนี้ยังมีวัฒนธรรมการละเล่นพื้นบ้าน คือ มโนราห์ และหนังตะลุง

วิถีชีวิตและวัฒนธรรมประเพณีที่สืบต่อกันมาอย่างยาวนาน รวมไปถึงผ้าทอด้วยลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ 

เมืองเก่าแก่โบราณที่อาจมีอายุมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยตอนปลายหรืออยุธยาตอนต้น

ชุมชนเกษตรกรรมลุ่มน้ำโขง ต้นแบบการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติไม้ยางนาสู่การสร้างคุณค่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์

ชุมชนที่มีผู้คนตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ถึงปัจจุบัน มีแหล่งโบราณคดีที่สำคัญ 3 แห่ง คือ เพิงผาถ้ำลอด ถ้ำผีแมนโลงลงรัก และถ้ำลอด ปัจจุบันเป็นชุมชนของชาวไทใหญ่ บ้านถ้ำลอดจึงมีมรดกทางวัฒนธรรมทั้งในอดีตและร่วมสมัย รวมถึงมรดกทางธรรมชาติ คือ "ถ้ำน้ำลอด" ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญและมีชื่อเสียง

เกาะไม้ไผ่ แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศในเขตอุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา ชมรอยพระพุทธบาท หินแปลก ป่าชายเลน แหล่งภูมิปัญญาต่อเรือหัวโทง ลำนำวิถีแห่งท้องทะเลอันดามัน 

ชุมชนชนบทที่พึ่งพาธรรมชาติมีความเชื่อและสักการะหลวงปู่ซุน ติกขปัญโญ 

หมู่บ้านจัดการขยะต้นแบบ หมู่บ้านจักสานกล่องข้าวไม้ไผ่

เป็นชุมชนไทดำหรือชาวลาวโซ่ง ที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานที่บ้านหนองปรงตั้งแต่สมัย ร.3 นิยมปลูกบ้านเรือนด้วยไม้ ยกใต้ถุนบ้านสูงไว้เลี้ยงสัตว์ต่าง ๆ และทำงานหัตถกรรมเพื่อเป็นรายได้เสริม โดยมีสถานที่สำคัญ คือ “บ้านไททรงดำ” 

เรื่องราวทางประวัติศาสตร์การสู้รบในอดีต ประกอบกับรัฐมีแนวคิดที่จะทำให้ชุมชนกับรัฐอยู่ร่วมกันได้ จึงนำชุมชนเข้ามาร่วมอนุรักษ์ฟื้นฟูพื้นที่ป่าร่วมกัน โดยปลูกต้นนางพญาเสือโคร่ง และนำวัฒนธรรมที่มีในชุมชนมาสนับสนุนกิจกรรมการท่องเที่ยว

บ้านเกาะแรต ชุมชนขนาดย่อมของชาวไทยเชื้อสายจีนบนเกาะขนาดเล็กที่เชื่อมต่อกับผืนแผ่นดินใหญ่ด้วยสะพานข้ามทะเลเฉลิมสิริราชกับวิถีประมงพื้นบ้านการใช้ชีวิตของผู้คนและทะเล

บ้านห้วยลึก ชุมชนที่ตั้งชื่อตามแม่น้ำที่ไหลผ่านกลางหมู่บ้าน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ปลูกผักชี หอม บางครัวเรือนมีรายได้เสริมจากการปลูกเห็ด เลี้ยงครั่ง จักสาน เย็บกระเป๋า