บ้านท่าประทายเป็นชุมชนที่มีการพัฒนามาจากพื้นที่ป่ารกทึบ และเป็นพื้นที่ริมแม่น้ำชีและยังเป็นท่าน้ำสำหรับผู้คนที่เดินเรือผ่านมาพักซื้อขายสินค้าหรือพักเรือระหว่างเดินทาง

ชุมชนป่าเสร้าหลวงเป็นที่ตั้งของศาสนสถานที่สำคัญ คือ วัดชัยสถาน (ป่าเสร้าน้อย) นอกจากนี้ ยังเป็นชุมชนที่มีความโดดเด่นด้านการสืบสานภูมิปัญญาหมอเมืองและการแสดงศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา คือ กลองสะบัดชัยของกลุ่มเยาวชนศิษย์วัดชัยสถาน (ป่าเสร้าน้อย)

เป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ริมห้วยแม่เหว่ย และมีประเพณีสำคัญ อาทิเช่น ประเพณีมัดมือลาขุ ประเพณีสงเคราะห์บ้าน ประเพณีขึ้นเจดีย์ประเพณีลอยกระทง ที่มีการปฏิบัติสืบทอดต่อกันมาตั้งแต่ในอดีต 

วิถีชีวิตที่เรียบง่าย ป่าไม้สมบูรณ์ น้ำตกสวยงาม ลาบสมุนไพรเลื่องชื่อ ภาษาที่เป็นเอกลักษณ์ รักสงบ แบ่งปันเกื้อกูล

หมู่บ้านที่ชาวลาหู่ดำกลุ่มบุกเบิกเข้ามาตั้งถิ่นฐานในอำเภอปางมะผ้า เป็นหมู่บ้านที่มีอายุเก่าแก่ในอำเภอ และตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ห่างไกลจากศูนย์กลางของเมือง 

ชุมชนเก่าแก่ที่มีประชาชนเข้ามาอาศัยอยู่เป็นเวลานาน ประชากรส่วนใหญในชุมชนมีเชื้อสายลาวตี้ที่ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณพื้นที่นี้

หมู่บ้านของชุมชนอีสานล้อมรอบโดยหมู่บ้านของคนภาคเหนือ แต่ยังคงรักษาอัตลักษณ์และวัฒนธรรมแสดงความเป็นอีสาน ไม่ว่าจะเป็นอาหาร ภาษา ประเพณีบุญบั้งไฟ และการรวมกลุ่มจักสานพัฒนาผลิตภัณฑ์

เกษตรนำพาวิถี ประเพณีคู่ชุมชน สามัคคีบ้านเห่ปู่แล

ประติมากรรมงานปั้นพระพุทธชนะมาร ปางมารวิชัยทรงเครื่ององค์ใหญ่ ภายในวัดม่วงสระน้อย สลักโดยฝีมือช่างพื้นบ้าน ตั้งตระหง่านเป็นที่ประจักษ์แก่สายตาผู้คนบริเวณริมลำน้ำคลองพระเพลิง  

ชุมชนชาวไทยองที่มีถิ่นฐานภูมิลำเนาจากรัฐฉานของพม่า และแคว้นสิบสองปันนาของจีน 

พึ่งพาตนเองตามวิถีพอเพียง หมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เชิงวัฒนธรรม เชิงวิถีเกษตรอินทรีย์

กลุ่มสตรีบ้านทุ่งแกเจ้ย มีการนำแป้งสาคูจากต้นสาคูในท้องถิ่นมาแปรรูปเป็นของหวาน อาทิ ลอดช่อง ขนมขี้มัน รวมทั้งแปรรูปเป็นเม็ดสาคูและแป้งสาคูจำหน่าย ได้รับการยอมรับเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ชุมชนที่ขึ้นชื่อของ ตำบลนาข้าวเสีย อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง