จอมบึงหรืออำเภอจอมบึงมีประวัติมายาวนาน มีถ้ำจอมพลที่เป็นจุดเด่นของอำเภอจอมบึง เเละเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง สมกับคำขวัญประจำเมือง “ถิ่นคนดี มีอารยธรรม การศึกษาราชภัฏนำ งามล้ำถ้ำจอมพล”

ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านตะโกล่าง ที่เปิดโอกาสให้ผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษา เรียนรู้ และนำองค์ความรู้ด้านเกษตรอินทรีย์ไปปรับใช้ในชีวิตจริง

ชุมชนต้นแบบที่นำแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนมาใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม จุดเด่นสำคัญของชุมชนนี้คือการจัดการขยะอย่างเป็นระบบหรือที่เรียกว่า "Zero Waste" โดยมีการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง นำขยะอินทรีย์มาทำปุ๋ยหมัก และนำขยะรีไซเคิลไปสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับชุมชน นอกจากนี้ ชุมชนยังพัฒนาเกษตรกรรมด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น ระบบเกษตรอัจฉริยะ ที่ช่วยให้เกษตรกรสามารถเพิ่มผลผลิต ลดต้นทุน และรักษาสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน อีกทั้งความร่วมมือระหว่างคนในชุมชนและภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ก็เป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้ชุมชนเข้มแข็งและก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง

ชุมชนเตาปูนมีความโดดเด่นในด้านการเกษตรกรรม โดยเฉพาะการปลูกข้าว อ้อย และพืชสวนต่าง ๆ รวมทั้งการเลี้ยงสัตว์ ซึ่งชาวบ้านส่วนใหญ่ยังคงทำการเกษตรแบบพอเพียง และใช้เทคนิคการทำเกษตรแบบยั่งยืน

ชุมชนทอผ้าจกไทยวนเป็นแหล่งอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดลวดลายผ้าอันประณีตจากรุ่นสู่รุ่น พร้อมส่งเสริมอาชีพ สร้างรายได้ และความสามัคคีในชุมชนอย่างยั่งยืน

พื้นที่หลากหลายทางวัฒนธรรมของชาวชุมชนจีนแคะโบราณ และตลาดห้วยกระบอกชื่อดัง

จุดเด่นในเรื่องของประเพณีวัฒนธรรมที่มีมาอย่างยาวนาน ภูมิปัญญาการปลูกข้าว 4 ยุค

ชุมชนบ้านหนองขามยังคงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีไทยดั้งเดิม มีงานบุญประจำปีและกิจกรรมท้องถิ่นที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมของชุมชนอย่างชัดเจน และยังมีหัตถกรรมพื้นบ้านราชบุรี เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านภูมิปัญญาการทอผ้าจกไท-ยวน ขั้นตอนการทอผ้าและเป็นแหล่งจำหน่ายผ้าทอของชุมชน

ชาวบ้านส่วนใหญ่ทำการเกษตรพอเพียง น้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการพัฒนาชุมชน ในด้านต่าง ๆ เช่น การเกษตรทฤษฎีใหม่ เกษตรผสมผสาน การเลี้ยงผึ้ง เลี้ยงชันโรง เผาถ่าน น้ำสัมควันไม้ เลี้ยงไส้เดือน ปลูกผักอินทรีย์ แปรรูปอาหาร เลี้ยงปลา การปลูกมะพร้าวเพื่อการส่งออก

ในอดีตบ้านโคกทองเป็นหมู่บ้านที่มีลักษณะของพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเนินจำนวนมากและได้มีชาวบ้านไปขุดหาพระเครื่องและของโบราณตามเนินโคกต่าง ๆ และได้พบของเก่า ของมีค่า และพระเครื่องเป็นจำนวนมาก ซึ่งคนโบราณเชื่อว่าการพบพระเครื่องเปรียบได้กับการได้พบทองคำ

ชุมชนบ่อเหล็กน้ำพี้มีจุดเด่นด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เป็นแหล่งแร่เหล็กโบราณที่ใช้ตีดาบศักดิ์สิทธิ์ เช่น พระแสงของ้าว ชาวบ้านสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น ทำดาบและเครื่องรางจากเหล็กน้ำพี้ สร้างรายได้และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชน

ชุมชนที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น ชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาวไทยวนที่ยังคงรักษาวิถีชีวิตดั้งเดิม ทั้งด้านภาษา การแต่งกาย และงานหัตถกรรม โดยเฉพาะ “ผ้าจกไทยวน” ที่มีลวดลายวิจิตรงดงาม เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ภายในชุมชนยังมี "กาดวิถีชุมชนคูบัว" ซึ่งเป็นตลาดพื้นบ้านจัดขึ้นในวัดโขลงสุวรรณคีรี ให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสกับอาหารพื้นเมือง การแสดง และวิถีชีวิตแบบไทยวนอย่างแท้จริง อีกทั้งยังตั้งอยู่ในพื้นที่เมืองโบราณคูบัว ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญ