ธรรมชาติที่ยังคงสมบูรณ์ทั้งลำห้วยแม่ป้าก แม่น้ำยมไหลผ่าน และมีประเพณีสำคัญ อาทิเช่น ประเพณีเลี้ยงผีเจ้าบ้าน ประเพณีสงเคราะห์บ้าน ประเพณีสงกรานต์ ประเพณีพิธีสืบชาตาหลวงเสริมดวงชะตาชีวิต ที่มีการปฏิบัติสืบต่อกันมา

ชุมชนบ้านใหม่พัฒนา ชุมชนพหุวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ ท่ามกลางพื้นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติและการเปลี่ยนแปลงในชุมชน

วิถีชีวิตที่มีความหลากหลายทางความเชื่อ ประเพณี วัฒนธรรม จากชาวไทยใหญ่และชาวลาหู่

ชุมชนเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีประชากร 2 ศาสนา คือ ศาสนาพุทธและศาสนาอิสลามอยู่ร่วมกันเป็นชุมชนขนาดใหญ่

ชุมชนบ้านน้ำฮูเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์เมืองปาย เป็นชุมชนของชาวไทใหญ่และชาวจีนฮ่อ มีวัดน้ำฮู วัดเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของอำเภอปายและอยู่คู่เมืองปายมายาวนาน โดยมีพระอุ่นเมือง สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวเมืองปายและนักท่องเที่ยวหลายคนต้องแวะเข้ามากราบสักการะ

หมู่บ้านพื้นที่สูง อากาศดีเย็นตลอดทั้งปี มีผลไม้เมืองหนาว ผักพืชผล อาทิ พีช พลับ พลัม ลูกเชอรี่ มะม่วงนอกฤดู ชุมชนยังคงเอกลักษณ์ ด้านการแต่งกาย ภาษา ดนตรีลีซูปละผืนป่าที่ยังคงเดิมและต้นไม้ที่หนาแน่น

ชุมชนมีห้วยน้ำโรคี่ไหลผ่าน มีภูเขาล้อมรอบ เต็มไปด้วยป่าไม้นานาพันธุ์ ในหมู่บ้านมีทรัพยากรธรรมชาติที่ยังอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การปลูกพืชผักทุกชนิด และมีแหล่งน้ำสะอาดใช้อุปโภคบริโภค และเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงปลาได้หลากหลายชนิด

ชุมชนไทดำ ที่มีอาณาเขตติดถนนทางหลวง อีกทั้งมีประเพณีวัฒนธรรม หัตถกรรมเสื้อผ้า และเครื่องจักสานของกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำ

ชุมชนเต็มไปด้วยทุ่งนา มีการทำนา ปลูกข้าว มีสวนยางพารา พึ่งพาเศรษฐกิจพอเพียง

ชุมชนอีสานดั้งเดิมที่รักษาขนบทำเนียมประเพณีอย่างเหนียวแน่น

ชุมชนเศรษฐกิจพอเพียง ปากอ่าวลำน้ำแม่กลองที่มีการประกอบอาชีพทำน้ำตาลมะพร้าวจากมะพร้าวที่มีการปลูกแบบยกร่องน้ำ ซึ่งทำให้ต้นมะพร้าวเจริญเติบโตได้ดี มะพร้าวให้น้ำตาลใสเมื่อนํามาผลิตเป็นน้ำตาลมะพร้าว

บ้านบางติบ เป็นชุมชนที่สมาชิกในชุมชนร่วมกันบริหารจัดการป่าชายเลน โดยนำคำสอนทางศาสนามาเป็นแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนชุมชนอย่างมีส่วนร่วม