บ้านไม้รูดเป็นชุมชนประมงพื้นบ้านดั้งเดิมตั้งอยู่ริมคลองไม้รูด จังหวัดตราด มีจุดเด่นด้านวิถีชีวิตที่เรียบง่าย กลมกลืนกับธรรมชาติ ชาวบ้านประกอบอาชีพประมงชายฝั่งโดยใช้เครื่องมือพื้นบ้าน เช่น ลอบปู อวนปู และยังคงอนุรักษ์ธรรมชาติผ่านกิจกรรม "ธนาคารปูม้า" และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เช่น ล่องเรือชมหิ่งห้อย งมหอยถ่าน ปล่อยลูกปูคืนทะเล รวมถึงการสานลอบปูและเรียนรู้การแปรรูปอาหารทะเลแบบพื้นถิ่น

บ้านคลองน้ำเขียว มีเส้นทางคมนาคมสะดวก เป็นถนนลาดยาง ห่างจากตัวอำเภอเมืองสระแก้วประมาณ 30 กิโลเมตร มีป่าไม้และแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์และยังเป็นหมู่บ้านท่องเที่ยว เนื่องจากอยู่ติดกับอุทยานแห่งชาติปางสีดา รวมทั้งมีป่าไม้และแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์

มีวัฒนธรรมอันดีงามและหลากหลายในการอยู่ร่วมกันในชุมชน การรวมตัวกันเพื่อทําประโยชน์ให้แก่ชุมชน รวมถึงการรวมตัวกันเพื่อจัดกิจกรรมตามประเพณีเป็นประจํา และมีความคิดในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ

บ้านเมืองหลวง เป็นหมู่บ้านที่มีความโดดเด่นในการทอผ้าไหมเก็บลายลูกแก้ว และการย้อมมะเกลือ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน รวมถึงเอกลักษณ์ในการ "แซวผ้า" หรือการปักลวดลายสีสันสดใส และพัฒนามาเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างรายได้ให้กับชุมชน

วิถีชีวิตที่เรียบง่ายและอบอุ่นของผู้คนในพื้นที่ ซึ่งยังคงรักษาวัฒนธรรมท้องถิ่นและภูมิปัญญาชาวบ้านไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่ว่าจะเป็นการทำเกษตรกรรมแบบผสมผสาน การเลี้ยงสัตว์พื้นบ้าน หรือการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากวัตถุดิบในท้องถิ่น เช่น ข้าวอินทรีย์ ปุ๋ยชีวภาพ และอาหารพื้นเมืองรสชาติดั้งเดิม 

เข้าเยี่ยมชมเรื่องราวของชาวไทยพวนผ่านการเรียนรู้จากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนบ้านดงกระทงยาม วัดบ้านใหม่ ซึ่งเป็นทั้งศูนย์รวมความรู้และความศรัทธาของคนในชุมชน

วิถีชีวิตชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียมดั้งเดิม ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง ท่ามกลางสภาพภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงและห่างไกล ชาวบ้านดำรงชีวิตเรียบง่าย พึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุล

ศาลหลักเมืองเป็นศูนย์กลางความเชื่อ มีการประกอบพิธีการเซ่นไหว้ผีปู่ย่า และการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาตามความเชื่อของชาวเหนือที่ยังคงสืบสานมาจนถึงปัจจุบัน