บ้านแม่อุสุ คือความงดงามของธรรมชาติ เช่น ถ้ำแม่อุสุและทะเลหมอกม่อนกิ่วลม ควบคู่กับวิถีชีวิตชาวปกาเกอะญอที่ยังคงรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิม

มีพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ที่สมเด็จพระเทพฯ รับสั่งให้มหาวิทยาลัยศิลปากรช่วยกันจัดสร้าง และชุมชนวัดขนอนที่เป็นกลุ่มคนไทยในย่านคนมอญต่างร่วมแรงร่วมใจกันช่วยสืบสานศิลปะวัฒนธรรมไว้ให้ลูกหลาน และเป็นพื้นที่กิจกรรมทางวัฒนธรรมที่สำคัญของคนลุ่มน้ำแม่กลอง

จุดเด่นสำคัญของชุมชน คือ การดำรงชีวิตตามวิถีพึ่งพาตนเอง ด้วยระบบไร่หมุนเวียน ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ใช้พื้นที่ทำเกษตรอย่างยั่งยืน ไม่ทำลายป่า และรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ พืชพันธุ์ที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นข้าวไร่ พืชผักพื้นบ้าน และสมุนไพร ซึ่งชาวบ้านสามารถใช้ประกอบอาหารและรักษาโรคตามแนวทางแพทย์พื้นบ้านได้ด้วยตนเอง

บ้านโป่งลึกเป็นชุมชนกะเหรี่ยงสะกอที่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียมและวัฒนธรรมดั้งเดิมไว้อย่างเหนียวแน่น ตั้งอยู่ท่ามกลางธรรมชาติที่งดงามของเทือกเขาตะนาวศรีและแม่น้ำเพชรบุรี เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสวิถีชีวิตชุมชนแบบใกล้ชิด พร้อมทั้งเพลิดเพลินกับกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เช่น การล่องแพ และเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในบรรยากาศสงบและเป็นกันเอง

เป็นชุมชนของชาวปกาเกอะญอ ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งด้านวัฒนธรรม ธรรมชาติ และการอยู่ร่วมกับป่าอย่างยั่งยืน วิถีชีวิตที่ผูกพันกับธรรมชาติและป่าไม้ ชาวบ้านส่วนใหญ่ยังคงอาชีพเก็บของป่า ล่าสัตว์ และเลี้ยงสัตว์ นอกจากนี้ยังมีการทอผ้าแบบดั้งเดิมที่มีลวดลายเป็นเอกลักษณ์ การดำรงชีวิตของชาวบ้านสะท้อนถึงความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งกับธรรมชาติและการอยู่ร่วมกันกับป่าอย่างยั่งยืน

ชุมชนที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น ชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาวไทยวนที่ยังคงรักษาวิถีชีวิตดั้งเดิม ทั้งด้านภาษา การแต่งกาย และงานหัตถกรรม โดยเฉพาะ “ผ้าจกไทยวน” ที่มีลวดลายวิจิตรงดงาม เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ภายในชุมชนยังมี "กาดวิถีชุมชนคูบัว" ซึ่งเป็นตลาดพื้นบ้านจัดขึ้นในวัดโขลงสุวรรณคีรี ให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสกับอาหารพื้นเมือง การแสดง และวิถีชีวิตแบบไทยวนอย่างแท้จริง อีกทั้งยังตั้งอยู่ในพื้นที่เมืองโบราณคูบัว ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญ

บ้านมะโอ๊ะโค๊ะเป็นชุมชนที่มีชื่อเสียงเรื่องการทอผ้าด้วยมือ ชาวบ้านยังคงใช้วิธีทอผ้าแบบดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาหลายรุ่น ผ้าทอที่นี่มีลวดลายสวยงามและสีสันสดใส ซึ่งได้แรงบันดาลใจจากธรรมชาติและวัฒนธรรมท้องถิ่น เป็นหมู่บ้านยามชายแดนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

หมู่บ้านมอญห้วยน้ำใสมีบรรยากาศธรรมชาติร่มรื่นคล้าย “แม่กำปอง 2” โดดเด่นด้วยวัฒนธรรมมอญและกิจกรรมตักบาตร “จู๊ดเปอป๊าด” สร้างเสน่ห์และรายได้ให้ชุมชนอย่างยั่งยืน